Wetenschap - 1 januari 1970

Veredelaar moet niet bang zijn voor vieze schoenen

Veredelaar moet niet bang zijn voor vieze schoenen

Veredelaar moet niet bang zijn voor vieze schoenen

Boeren en veredelaars boeken samen succes in Syrië

Het verbeteren van rassen voor de arme, marginale gebieden in de tropen kan veel efficiënter dan het nu gaat. Veredelaars moeten daartoe boeren betrekken bij de selectie van de beste lijnen. Vorige week wisselden in Wageningen zo'n twintig veredelaars uit de hele wereld hun ervaringen hiermee uit


Voor de arme boeren in de droge gebieden in Syrië hebben de moderne gerstrassen weinig opgeleverd. Die rassen zijn geselecteerd onder gunstige, uniforme groeiomstandigheden, terwijl de boeren in de droge gebieden geen geld hebben voor kunstmest, bestrijdingsmiddelen en irrigatie. De Italiaan dr Salvatore Ceccarelli van het Syrische International Centre for Agricultural Research in the Dry Areas (ICARDA) besloot daarom tot een nieuwe aanpak. Sinds 1997 laat hij de boeren zelf nieuwe lijnen selecteren, op hun eigen akkers

Het is erg moeilijk om arme boeren goede rassen aan te bieden, tenzij je rassen selecteert in hun eigen omgeving, vertelt Ceccarelli. De enige overeenkomst tussen twee marginale gebieden is namelijk dat ze lage opbrengsten geven. De reden voor die lage opbrengst is echter overal verschillend. En wat is dan efficiënter dan het inschakelen van de boeren bij de selectie van hun rassen. Boeren kennen hun eigen omgeving het best. Ook kennen zij de lokale eisen aan smaak, kooktijd en kleur. Daarnaast maakt zo'n samenwerking tussen boeren en veredelaars een snelle verspreiding van goed aangepaste rassen mogelijk.

In Ceccarelli's project krijgen negen boeren, verdeeld over heel Syrië, tweehonderd nieuwe gerstlijnen aangeleverd, die ze telen op een klein veldje op hun eigen boerderij. De lijnen zijn kruisingen van traditionele landrassen en moderne rassen. De negen boeren selecteren de beste lijnen, zowel op hun eigen veldje als op de proefvelden van het droge en het natte onderzoekstation in Syrië

De selecties van deze negen boeren gaan vervolgens naar een aantal boeren uit de omgeving. De veredelaars maken tegelijkertijd hun eigen selecties. Daarna beslissen de boeren en de veredelaars apart van elkaar welke de winnende lijnen zijn. De veredelaars van het onderzoeksinstituut gebruiken deze lijnen voor tweehonderd nieuwe gerstlijnen, die de boeren het volgende jaar kunnen testen

Het zaad van de winnende lijnen mogen de boeren verkopen aan buren, die hebben gezien dat de gerst het bij hun buurman goed deed. Een ras verspreidt zich zo net zo lang totdat het niet meer goed is aangepast aan de fysieke omstandigheden of aan de kwaliteitseisen van de boeren. Ceccarelli: Participatieve plantenveredeling profiteert zo van het feit dat in veel marginale landbouwgebieden geen zaadbedrijven actief zijn.

Diversiteit

De selecties van de boeren blijken even productief te zijn als die van de veredelaars. Als je ook de stro-opbrengst meetelt, doen de boeren het zelfs beter. Om dit aan te tonen liet Ceccarelli vanaf 1997 alle selecties ook door een officiële veredelaar van het ministerie van landbouw in Syrië uitvoeren. Een man die het nut niet inziet van samenwerken met boeren.

Ceccarelli kon de vergelijking tussen de veredelaars en de boeren maken, doordat hij en zijn staf in een grote spreadsheet hebben aangegeven welk ras waar is geselecteerd en door wie. Ook staat daarin hoe goed de lijnen scoren op allerlei agronomische kenmerken, die Ceccarelli en zijn staf samen met de boeren bepaalden

Ik probeer mijn kennis en die van de boeren te integreren. Ik weet hoe je nieuwe genetische diversiteit kunt creëren. En ik kan hier in Wageningen bijvoorbeeld professor Piet Stam vragen om de nieuwste Nederlandse gerstvariëteiten en hiermee nieuwe genen in het systeem brengen. Via Ceccarelli hebben arme boeren in Syrië dus toegang tot het moderne materiaal uit een wereldwijd netwerk van instituten waarmee hij samenwerkt

Ceccarelli was gast op de workshop over veredelen voor marginale gebieden op 27 en 28 januari, georganiseerd door de genenbank van het CPRO-DLO en de LUW-leerstoelgroep Plantenveredeling. In Wageningen kwamen hiervoor zo'n twintig veredelaars uit de hele wereld bij elkaar. Dr Anne Elings van het CPRO-DLO concludeert dat de onderzoeksresultaten van Ceccarelli en andere workshopdeelnemers laten zien dat veredeling in marginale gebieden mogelijk is

Vanwege de grote verschillen tussen dorpen en zelfs binnen een akker vereisen de marginale gebieden eenvoudigweg een andere manier van werken. In plaats van herhaald testen op oon locatie test je dezelfde lijn op veel verschillende locaties. De theoretische basis voor deze manier van werken is echter nooit echt goed ontwikkeld. Enkele workshopdeelnemers gaan nu in de bestaande genetische en statistische modellen een aantal parameters aanpassen. Ook gaan we een praktische veredelingshandleiding maken voor marginale gebieden, zegt Elings

Ceccarelli komt nog veel veredelaars van formele onderzoeksinstituten tegen die sceptisch zijn over samenwerking met boeren. Er zijn niet veel mensen die een carriere op de universiteit willen opgeven om vieze schoenen te krijgen, vertelt de Italiaan. Voor veredelaars uit Syrië is er een ander sociologisch obstakel. Van iemand die in het buitenland is gaan studeren, verwachten mensen niet dat hij vervolgens boeren vraagt wat ze willen. M.S

Re:ageer