Wetenschap - 20 juni 2002

Verdeeld Argentinië kan vuile oorlog moeilijk verwerken

Verdeeld Argentinië kan vuile oorlog moeilijk verwerken

Anders dan in het zwart-witte Nederland van na de Tweede Wereldoorlog, lopen in Argentini? de meningen over wie goed en fout was in de vuile oorlog ver uiteen. Dat bemoeilijkt de verwerking van het collectieve trauma in Argentini?. Dit zei Latijns Amerika-kenner prof. Michiel Baud in een lezing voor Studium Generale op 13 juni.

"Maatschappijen proberen hun pijnlijke verleden altijd te bedekken, onder tafel te schuiven", zei Baud. "Maar er zijn altijd andere groepen die hun mond opendoen." In Argentini? was het wat dat betreft heel bijzonder dat in 1984 en 1985 de hoogste militairen zijn berecht. "De processen werden op televisie uitgezonden en iedereen praatte erover zoals de afgelopen weken over het wereldkampioenschap voetballen. Maar vier jaar later was er niets meer over van het feest van verwerking. De militairen kregen amnestie." De laatste tijd ontstond er een beweging van onderop, waarbij kinderen van verdwenen mensen zich kwaad maakten op de moordenaars. Sinds de economische crisis die in november is begonnen, is het verwerkingsproces echter helemaal naar de achtergrond geschoven.

Anders dan in Duitsland, waar na de oorlog het politieke systeem in ??n keer werd afgebroken, is volgens Baud in Argentini? een vermolmd, autoritair, patriarchaal systeem opgelapt. Daardoor kan het verwerkingsproces zich niet goed voltrekken. De interpretatie van de vuile oorlog verdeelt Argentini? nog steeds. Zo zijn er Argentijnen die vinden dat de militairen hun werk hadden moeten afmaken. De harde aanpak van het 'subversieve linkse tuig' en de morele en economische hervorming hadden wat hen betreft langer mogen duren. Diametraal daartegenover staat de mening van bijvoorbeeld veel 'dwaze moeders' dat de militairen schuldig zijn aan alle ellende. Daarnaast is er een stroming die spreekt van de 'twee demonen', waarbij eigenlijk niemand echt schuldig is. Baud plaatst vader Zorreguieta in deze hoek. Daarnaast gaan steeds meer stemmen op dat iedereen schuldig is. Gevoelens van schaamte en medeplichtigheid komen op, onder andere bij de machtige rooms-katholieke kerk, die twee jaar geleden schuld heeft erkend. Het eenvoudige Nederlandse goed-fout-schema van 'zij' tegenover 'wij' gaat hier niet op. In Argentini? zijn 'zij' tegelijk 'wij'. | M.Hg

Re:ageer