Wetenschap - 18 oktober 2011

Veni voor ophelderen plakkunst gecko's

Hoe doen gecko's dat toch: ondersteboven aan hun pootjes hangen? Joris Sprakel krijgt een kwart miljoen euro om dat uit te zoeken.

Joris Sprakel: kijken hoe kleine haartjes loslaten
Sprakel (Fysische Chemie en Kolloïdkunde) is een van de vijf jonge Wageningse onderzoekers die een Veni-beurs ontvangen. Zijn nieuwsgierigheid naar de plakkunst van gecko's bracht hem tot zijn onderzoeksvoorstel. Sprakel: 'Hoe kunnen dieren als gecko's, die toch vrij groot zijn, aan hun eigen gewicht hangen.'
Haartjes
Volgens Sprakel is de gangbare hypothese dat het komt door de haartjes op de voetzolen van de gecko. 'Die zijn op een bepaalde manier gerangschikt. Niet alleen bij gecko's, maar ook bij vliegen, zeesterren en tal van andere dieren. Steeds zie je hetzelfde patroon. Er is kennelijk in de evolutie een patroon ontstaan dat dit mogelijk maakt. Maar de fysica daarachter die begrijpen we niet. Dat ga ik proberen uit te vogelen.'
Loslaten
Met klittenband heeft het kunstje van de gecko volgens Sprakel niks te maken. 'Daar heb je twee specifieke oppervlakken voor nodig. Een gecko hecht op vrijwel alle oppervlakken. Zelfs op glas. Er moet een fysische reden zijn.' Sprakel gaat letterlijk kijken hoe die hechting op microschaal werkt. 'Ik ga een opstelling bouwen waarmee ik met een hele hoge resolutie in tijd en plaats kan zien hoe die kleine haartjes loslaten.' Daar gebruikt hij overigens geen levende gecko's voor. 'Ik maak een soort plastic gecko-voetje als model. Om te zien wat die individuele haartjes doen.'Het onderzoek van Sprakel is overigens niet alleen bedoeld om de natuur beter te begrijpen. Begrip van het proces moet de weg openen naar handige toepassingen.  
Talenten
Sprakel is een van de vijf Wageningse onderzoekers die dit jaar een Veni-beurs van het NWO krijgen. Er waren dit jaar 965 gegadigden. Van hen kregen er 159 een beurs. Naast Sprakel zijn dat in Wageningen Sanne Boesveldt (Humane Voeding), Rumyana Karlova (Moleculaire Biologie), Vera Ros (Virologie) en Tom Wennekes (Organische Chemie). Zij krijgen allen een kwart miljoen euro, goed voor drie jaar onderzoek. Het NWO kent jaarlijks Veni-subsidies toe aan jonge wetenschappelijke talenten. Het krijgen van een Veni-subsidie geldt als een belangrijke stap aan het begin van een wetenschappelijke carrière.

Re:ageer