Wetenschap - 31 mei 2007

Veel redenen voor claims op land

Land heeft in zuidelijk Afrika niet alleen waarde vanwege de opbrengst, maar ook een sociale en politieke betekenis. Toch houden beleidsmakers en onderzoekers daar nog te weinig rekening mee, stellen Wageningse en Afrikaanse onderzoekers in een artikel. Ze kregen er een prijs voor van het Forum for Agricultural Research in Africa.
Prof. Ken Giller, dr. Jens Andersson en dr. Maja Slingerland van de leerstoelgroep Plantaardige productiesystemen betogen in het artikel, dat ze samen schreven met drie Afrikaanse onderzoekers, dat wanneer wetenschappers en beleidsmakers conflicten over land in zuidelijk Afrika bekijken, ze zich vaak blindstaren op de productieve waarde van de grond.
Uit studies in Zuid-Afrika bleek echter dat land meer betekenissen heeft. Land heeft ook sociale en culturele waarde, namelijk als de plaats waar mensen vandaan komen en thuishoren. Bovendien zien arme mensen een eigen stukje grond als een verzekering: ze kunnen er altijd nog wat te eten voor zichzelf verbouwen.
Aan de andere kant is landbouw voor velen op het Zuid-Afrikaanse platteland niet meer de belangrijkste inkomstenbron. Ze krijgen ook uitkeringen of geld van mensen die in de stad werken. Ook dat is een reden om conflicten over land niet alleen vanuit het oogpunt van de productieve waarde van land te bekijken.
In buurland Zimbabwe heeft het net zo goed niet altijd zin om land te bezien als productieve landbouwgrond. In de huidige crisis is de landbouwproductie drastisch gedaald, door droogtes, maar ook door minder overheidssteun aan boeren en doordat boeren minder investeren in bodemvruchtbaarheid. De productieve waarde van het land is dus zo laag, dat het eigenlijk geen reden zou moeten vormen voor conflicten over land. In Zimbabwe is het dan ook vooral de politieke waarde van land die leidde tot de controversiƫle landherverdeling.
Net als beleidsmakers gaan ook landbouwkundig onderzoekers vaak ten onrechte uit van de productieve waarde van land, en zoeken dan naar het meest optimale landgebruik. Veel beter is het, betoogt het artikel, om na te gaan welke verschillende redenen mensen hebben om land te claimen. Daarmee zou de onderhandeling over de verdeling van land beter begrepen en ondersteund kunnen worden.
Het artikel wordt 10 juni gepresenteerd op een bijeenkomst van het Forum for Agricultural Research in Africa, een koepel van organisaties voor landbouwkundig onderzoek in Afrika.

Re:ageer