Wetenschap - 15 februari 1996

Veeger predikt verzet tegen LUW-missie

Veeger predikt verzet tegen LUW-missie

Op de Landbouwuniversiteit staat niet langer de zoektocht naar de waarheid centraal, maar de zoektocht naar geld. Net als Jesus en Maarten Luther wil scheidend hoogleraar Cees Veeger de tempel zuiveren van tollenaars en onbekwame bestuurders. Nog steeds is zijn kritiek zeer direct: De huidige rector heeft geen verstand van wetenschap."


Na een bewogen, rumoerige en lange carriere als vooraanstaand biochemicus aan de LUW was op 9 februari 1996 het moment aangebroken dat prof. dr C. Veeger zijn afscheidsrede ging voordragen. Als altijd komt zo'n rede enkele weken voor de feestelijke gebeurtenis binnen in het bestuurscentrum, zodat het college van bestuur een gepaste reactie kan geven op het hooggeleerde slotakkoord. Ditmaal moest het drietal krijgsraad houden hoe het een frontale aanval moest pareren.

Bij het huidige college van bestuur ontbreekt een toekomstvisie op deze universiteit", stelde Veeger. Noodzakelijke benoemingen, door de VSNU aanbevolen, zoals een deeltijdhoogleraar Bio-anorganische chemie, worden ondanks een aangenomen structuurrapport op de lange baan geschoven. Excellente LUW-hoogleraren nemen een functie aan bij een andere universiteit. Technisch personeel wordt overbodig geacht, omdat alle onderzoek met behulp van autoanalysers kan gebeuren. Hoe kom je er op! Alles wordt gedaan om extra geld binnen te halen. Zoals het ophangen van reclameborden voor McDonalds met een portret van de massamoordenaar Lenin."

Veeger zag de Alma Mater verloederen. Industrieel-gericht onderzoek wordt gezien als missie van deze universiteit. Voor dertigduizend gulden krijgt een industrie, zonder benoemingscommissie, zijn eigen 0,0 hoogleraar aangesteld. Ik vergelijk deze missie met het protest van Maarten Luther tegen de aflaatkreet Zodra het geld in 't laatje klinkt, de ziel prompt in de hemel springt. Hier geldt: Zodra dit geld in 't handje klinkt, de vakgroep in de diepte zinkt. Het college wil een nul per reguliere hoogleraar aanstellen: den mammon dienen! Suggestie: andere manieren om extra geld binnen te halen, zijn het instellen van een Charles Schwietert-diploma en het benoemen van Johan Cruyff als hoogleraar Voetbalkunde ter promotie van kunstgrasvelden."

Industrieel gareel

De biochemicus haalde met genoegen twee voormalige onderzoeksmanagers uit de industrie aan, die eveneens waarschuwen voor de opmars van het toegepaste onderzoek aan universiteiten. Hij citeert de hoogleraar N.W.F. Kossen (ex-Gist Brocades) die meent: De vakgroepen moeten zich niet in een industrieel gareel laten persen, omdat de interne en externe continuiteit daar niet gegarandeerd zijn."

Hij citeert oud-Natlab-directeur H.B.G. Casimir, die meent dat de universiteit het best haar taak kan vervullen door zo min mogelijk te letten op de wensen van de industrie; een hautaine houding die de universiteit zich alleen kan permitteren als daar de meest diepgaande kennis aanwezig is." Veeger zette zich dan ook af tegen de nota Kennis verrijkt van de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO), die haar subsidies wil aanwenden voor economisch bruikbare toepassingen".

De zucht naar toepassingen leidt tot een negatief imago van de LUW in de media, betoogde Veeger. De Volkskrant sprak vorig jaar november over de afwaskwastuniversiteit en vorige maand vergeleek Vrij Nederland de nieuwe hoogleraar Huishoudelijke hygiene van de LUW met een nieuwe loot aan die even recente wingerd van opmerkelijke hoogleraren in het Geluk, de Globalisering en de Fietskunde. Veeger: Dit beeld zal over enkele jaren leiden tot de transformatie van deze universiteit in wat mijn collega Jan Kommandeur heeft genoemd De universiteit van Geldermalsen. Om deze neergang te voorkomen is mijn raad aan het wetenschappelijk personeel: leg deze missie naast u neer en richt u op het verrichten van goed onderwijs en excellent fundamenteel onderzoek."

Aan collegelid mr H.M. van den Hoofdakker de taak om de handschoen op te nemen. We weten dat je warm meeleeft met het bestuurscentrum, Cees", begon hij. Via brieven aan ons en het universiteitsblad heb je daar voldoende blijk van gegeven. Je brieven waren een lust om te lezen, maar dat hebben we je nooit verteld, want we wilden niet dat je de frequentie zou opvoeren. De boodschap was niet altijd aantrekkelijk; niet zelden hield die het ontslag of de degradatie van bestuursleden in."

Lastpost

Van den Hoofdakker besloot met: We weten dat er een Veeger-waarheid is, maar op veel punten is die niet de onze. Je was een lastpost met een sterk rechtvaardigheidsgevoel en een diepgeworteld wantrouwen tegen leden van bestuurlijke apparaten. Je hebt een grote blijvende indruk op ons gemaakt, maar je weet meer van wetenschap dan van besturen. Gelukkig ben je nog steeds in ons midden, hoewel je tussen veel klungels hebt moeten werken. Zelfs bij de universiteit van Geldermalsen zou je het nog uithouden." De opvolger van Veeger, dr C. Laane, had slechts twee woorden nodig om zijn promotor te typeren: Alive and kicking.

De reacties van collega's op zijn rede zijn positief, stelt Veeger naderhand. Ik heb een telefoontje gehad van de Nederlandse ambassade in Bonn, die het eens was met mijn kritiek op het toegepaste onderzoek. Organisaties als DLO en TNO zijn te fundamenteel bezig, terwijl de LUW te veel toegepast onderzoek doet. Kijk, het PvdA-Kamerlid Woltjer heeft dat nu ook gezegd tegen minister Van Aartsen. Iedereen is bezig met geld, geld, geld; de onderzoekscultuur verdwijnt. Iedereen kan zomaar hoogleraar worden voor dertigduizend gulden. Terwijl LUW-kandidaten geen persoonlijk hoogleraar kunnen worden. Wie moet ik daarop aanspreken? De rector. Ik vraag me af of hij de juiste man is; hij is niet in de inhoud geinteresseerd. De hoogleraren moeten volgend jaar een echte wetenschapper als rector kiezen en niet iemand die zich bestuurlijk heeft opgewerkt tot persoonlijk rector. Dat wordt des te belangrijker als de universiteitsraad niets meer te zeggen krijgt en dit college alle macht hee
ft. Hoe kan het college zo'n opmerking over de vervanging van analisten maken?! Dan sta je ver af van de werkelijkheid." Was getekend: Cees Veeger.

Re:ageer