Wetenschap - 1 januari 1970

Varkens kunnen joystick bedienen

Varkens kunnen joystick bedienen

Varkens kunnen joystick bedienen

Niet alleen tieners, ook varkens zijn vrij handig met een joy-stick. Volgens een Deense onderzoeker kunnen je varkens leren om met een stuurknuppeltje zelf de temperatuur in hun stal te regelen. Door varkens te belonen met snoepjes leren ze binnen een paar dagen omgaan met een joystick. Amerikaanse onderzoekers hadden al aangetoond dat een varken in ruil voor M&M's best bereid is simpele computerspelletjes te leren. Ze zijn daarin beter dan bijvoorbeeld honden

Varkensdeskundige dr Willem Schouten van de leerstoelgroep Ethologie kijkt dan ook niet op van het Deense onderzoek. Het was al bekend dat varkens hun eigen warmtelampen aan en uit kunnen schakelen met een voetschakelaar. Toch ziet hij voorlopig nog geen joysticks in de Nederlandse varkensstallen verschijnen. Hoewel varkens snel leren, ziet hij ze niet snel democratische besluiten nemen over de ideale temperatuur. Zoveel varkens, zoveel wensen. Met duizend varkens in een stal lijkt het me handiger dat de boer de beslissing neemt. K.V

Ed Dumrese, student Tropisch Landgebruik

Het is veel te rustig geweest in Wageningen


In 1991 kwam hij Tropisch Landgebruik studeren in Wageningen. Hij had van tevoren al een duidelijke studie-strategie in zijn hoofd. Dumrese, met een duidelijk accent dat zijn Duitse afkomst verraadt: Ik heb me eerst verdiept in het technische aspect van mijn vakgebied om een soort basis te leggen. Dat deed ik in Ivoorkust door te werken met landbouwmodellen. Daarna snoepte ik wat vakken weg bij Rurale Ontwikkelingsstudies om vervolgens iets te doen met de sociaal-economische context waarin landgebruik plaatsvindt. Dat was in Nicaragua waar ik gekeken heb naar transformatieprocessen en institutionele veranderingen bij landbouwcoöperaties.

De studiekeuze Tropisch Landgebruik past precies in zijn straatje. De studie is complex en ik voel mij altijd erg aangetrokken tot complexe zaken. Het is op de eerste plaats erg toegepast, maar het gaat verder: er moeten ontwikkelingsvraagstukken worden opgelost en daar komen natuurlijk heel veel zaken bij kijken.

Zijn voorliefde voor het aanpakken van complexe problemen komt voort uit zijn betrokkenheid bij politieke conflictsituaties. Ik ben altijd erg benieuwd naar de mechanismen achter bijvoorbeeld een oorlog. Wat beweegt mensen waardoor ze doen zoals ze doen? Mensen veranderen ontzettend tijdens een oorlog. Ze zoeken naar hun eigen identiteit, hebben angst en vechten voor het eigen leven. Wat het geheel nog complexer maakt is dat de tijdgeest ook een grote rol speelt. Nu kunnen we gemakkelijk oordelen over de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog, maar je kunt nooit goed achterhalen hoe er toen gedacht werd, welk waardesysteem er gangbaar was.

Dumrese houdt ook van harmonie. Ik wil conflicten oplossen, dus dan moet je een confrontatie met de complexiteit van dat conflict aangaan. Dat zet jezelf erg aan het denken. Je wordt geconfronteerd met je eigen waardesysteem. Neem nou een misdadiger. Ik wil graag begrijpen waarom hij die misdaad heeft gepleegd. Vooral om een soortgelijke situatie in de toekomst te kunnen voorkomen.

Voordat Dumrese in Wageningen belandde, werkte hij twee jaar in Israël. Daar heb ik mijn vervangende dienstplicht gedaan, omdat ik het Duitse leger niet in wilde. Wat dat betreft was ik een echte pacifist. In het kader van de Wiedergutmachung tussen Duitsland en Israël heb ik bij de technische dienst op een rozenkwekerij van een kibboets gewerkt. In die periode heb ik Nederlands leren praten van studenten van Hogeschool Larenstein en toen al dacht ik aan een studie in Wageningen.

Na die twee jaar besloot ik eerst te gaan reizen. Ik wilde die lifestyle uitproberen. Ik dacht: als ik het nu niet doe, lukt het nooit meer. Mijn ouders waren er niet zo blij mee, maar ze lieten me wel vrij. Voordat ik in Wageningen begon, heb ik zo'n twee jaar rondgetrokken.

Na een verblijf in onder andere Amerika, Tahiti, Nieuw-Zeeland en Australië had hij genoeg van het reizen. Je bent zo primair bezig om je geld te verdienen en je druk te maken over je slaapplaats, dat je weinig nadenkt over andere zaken. Ik wilde mijn hoofd weer gebruiken en dieper op dingen kunnen ingaan.

Eenmaal in Wageningen ging de studie als een speer. Tijdens zijn eerste afstudeervak in Ivoorkust begon hij vertraging op te lopen. Er waren problemen met de software en alles ging meer tijd kosten dan verwacht. Daar heb ik nog een flinke kater van. Bovendien is het nu nog niet af. Mijn tweede afstudeervak ging beter, maar dat moet ik ook nog afronden. Het probleem is dat ik zelf mijn studie moet betalen en dus veel moet werken. Vanwege mijn Duitse nationaliteit heb ik geen recht op studiefinanciering en omdat ik geen permanente verblijfsvergunning heb, mag ik geen krediet opnemen.

De laatste jaren heb ik veel gewerkt voor Other Wise, een kritische groep. Toen ik erbij kwam, droeg het de naam Imperialisme Kollektief. Het was een post-marxistische tegenhanger van de neo-klassieke LUW en werd aangedreven door duidelijk ideologische gedachtegangen. Vanaf het begin heb ik daar verandering in gebracht en nu, na een fusie met een aantal andere organisaties, is het meer een plek van meningsvorming geworden. Er wordt uiteraard wel gewerkt binnen een bepaald idealistisch kader, maar de oplossingsrichting is nu meer pragmatisch dan vechtend actie voeren.

Ik ben er ondertussen zo goed als uitgestapt. Ik wil mijn studie afmaken en weer verder gaan. Het is veel te rustig geweest hier in Wageningen. Azië of Zuid-Amerika, dat lijkt me wel wat.


Onderzoeksmedewerker Gon van Laar (53) begon in 1971 bij het laboratorium voor Theoretische productie-ecologie, na de reorganisatie werkt ze nu bij de leerstoelgroep Gewas- en onkruidecologie. Voor haar werk reist ze de hele wereld over. Zo was ze afgelopen maart nog in Ivoorkust te vinden, waar ze een cursus gaf over simulatie van gewasgroei. Mijn favoriete land is de Filippijnen. Al twaalf jaar lang kom ik daar jaarlijks en het voelt als mijn thuis. Van Laar werkt daar onder andere aan de modellering van rijstbouw. Voor haar werk ontving ze in 1997 de Loopbaanprijs van de Landbouwuniversiteit. Binnenkort vertrek ik weer naar Azië om daar mijn werk voort te zetten.

De Group Software Engineering van het Staring Centrum is de werkplek van Gerben van Laar (25). Hij lost problemen met de computer op, geeft cursussen en ontwikkelt software. Tijdens mijn afstudeerproject hield ik mij veel bezig met computers. Ik vond het leuk om er mee te werken en heb daarom voor deze baan gekozen. Nu houdt Van Laar zich bezig met waterrecreatie. Ik werk aan een systeem om de kwaliteit van het oppervlaktewater voor recreatie te berekenen. We bekijken hoe geschikt het water is voor watersporters. Maar als hij in zijn vrije tijd zelf gaat zwemmen, houdt hij zich er niet mee bezig. Ik zie wel of het goed is en hoef dit niet in getallen uitgedrukt te hebben.

Tegenwerking in Tanzania

Mijn praktijktijd leek goed geregeld, maar eenmaal aangekomen op het FAO-kantoor in Tanzania viel de begeleiding zwaar tegen. Ik werd zelfs een beetje tegengewerkt. Ze wilden liever niet dat ik in het veld ging kijken hoe hun projecten functioneerden

Ik ging naar Tanzania voor een combinatie van een stage en een afstudeervak. Het was de bedoeling dat ik ging kijken naar mogelijkheden om te sparen en te lenen op het platteland. Daarbij zou ik aandacht besteden aan zowel de traditionele vormen van sparen en lenen als aan spaarvormen die door ontwikkelingsprojecten waren geïntroduceerd

Uiteindelijk ben ik op zoek gegaan naar mensen die mij in een dorpje konden introduceren. Die vond ik bij een heel andere organisatie. Via hen heb ik dus contact gelegd met een dorpje

Ik heb mijn onderzoek volledig zelf op poten gezet. Ik heb bijvoorbeeld een onderzoeksassistent geregeld. Dat viel nog niet mee. De dorpelingen wilden me koppelen aan de lokale officials, zoals de secretaris van het dorp. Maar daar had ik geen zin in, dan krijg je niet de goede informatie. Dat heb ik dus voorzichtig afgehouden. Uiteindelijk vond ik een jongen die goed Engels sprak en tegen wie de mensen uit het dorp vrij konden praten

Ik heb ook nog enkele weken bij een gezin in het dorp gewoond. Dat leek me goed om te integreren. Een misrekening; mijn gastheer had in het dorp nogal een beroerde reputatie. Uiteindelijk heb ik maar een eigen kamer gehuurd in een guesthouse

Het was mijn eerste praktijkervaring. Toch heb ik van een cultuurschok nauwelijks last gehad. Ook niet toen ik terug kwam in Nederland. Twee weken na mijn thuiskomst was ik al weer hard aan de studie

In Tanzania vond ik het soms wel lastig om te doorgronden wat mensen van me wilden. Soms weet je gewoon niet wat voor bedoelingen iemand heeft die je aanspreekt. Soms willen ze geld, soms willen ze naar Europa en zien ze jou als springplank. Maar alle gesprekken met onbekenden afhouden was ook geen goed idee. Ik heb toch ook enkele goede vrienden ontmoet

Toen ik bij dat gastgezin woonde, merkte ik wel dat vrouwen daar veel minder te vertellen hebben dan mannen. Zo aten wij binnen aan tafel en moest de vrouw buiten eten. Daar voelde ik me niet zo prettig bij. Ook had ik het idee dat uitsluitend de man profiteerde van mijn aanwezigheid daar. Hij streek het geld op en ging daar allerlei leuke dingen mee doen, terwijl ik voor de vrouw alleen extra werk betekende

Ik heb mijn onderzoek niet gepresenteerd bij de FAO. Ik heb ze nog wel een verslag toegestuurd, maar ik denk niet dat ze iets met mijn bevindingen gaan doen. Best jammer


Ik denk nietdat ze iets met mijn bevindingen doen

Re:ageer