Wetenschap - 1 januari 1970

Varkens gestrest door hitte

Vleesvarkens in Nederland kampen in hun stal met fors hogere temperaturen dan altijd werd aangenomen, en dat heeft stress tot gevolg. De varkenshouders moeten beter letten op het gedrag van varkens om hittestress vroegtijdig te signaleren en maatregelen te nemen. Dat blijkt uit onderzoek van Thuy Huynh.

'In Nederland wordt vaak gedacht dat varkens het vrij comfortabel hebben in hun stallen', zegt Huynh. 'Dit blijkt niet juist te zijn als je het gedrag van de varkens bekijkt.' De promovenda deed haar onderzoek ondermeer op het proefbedrijf van de Animal Sciences Group in Sterksel waar 240 varkens gehouden worden, die elk ongeveer 0,8 vierkante meter ruimte hebben zoals gebruikelijk in de Nederlandse varkenshouderij.
Varkens geven veel warmte af en als ze zo dicht op elkaar zitten, kan de temperatuur aardig oplopen. Bij een omgevingstemperatuur van achttien tot zesentwintig graden nam Huynh het gedrag van de dieren waar. Bij toenemende temperatuur zal het varken eerst de dichte geïsoleerde vloer verruilen voor de roostervloer, zich in urine wentelen en vervolgens minder actief worden. Dan zal het varken de ademhalingsfrequentie verhogen, de voeropname verlagen en tenslotte zal de lichaamstemperatuur stijgen. Dit laatste is zeer ongewenst uit oogpunt van dierenwelzijn, gezondheid en ook vleesproductie.
Huynh onderzocht ook varkens in praktijkstallen in Vietnam, die op bijna identieke wijze reageren. Zij adviseert varkenshouders goed te letten op dit soort gedrag en niet alleen af te gaan op de temperatuur die het controlesysteem aangeeft. Zij signaleert namelijk een fout bij de temperatuurmeting in Nederlandse varkensstallen. Deze wordt doorgaans gemeten zo'n anderhalve meter boven de varkens om schade aan de thermometer te voorkomen.
In warme perioden proberen varkenshouders de staltemperatuur met een ventilatiesysteem op zo'n twintig graden Celsius te houden. Het controlesysteem kan dit wel aangeven, maar Huynh mat vervolgens eigenhandig de temperatuur tussen de varkens in en kwam uit op vijfentwintig graden.
Co-promotor dr André Aarnink van A&F: ‘De varkens zijn de beste temperatuurindicator. Als de varkens op de roostervloer gaan liggen en gaan hijgen dan is de temperatuur in de stal te hoog. Boven buitentemperaturen van twintig graden Celsius werkt koeling door extra ventileren onvoldoende.Varkens hebben in grotere hokken minder snel last van hittestress, maar een koelsysteem is de beste manier om hittestress te vermijden.'
In Vietnam wordt geëxperimenteerd met waterbaden voor varkens. Huynh ziet in Nederland meer mogelijkheden voor sprinklersystemen en met water gekoelde vloeren. / HB

Thuy Huynh promoveert op 14 maart bij hoogleraar diervoeding prof. Martin Verstegen en hoogleraar adaptatiefysiologie prof. Bas Kemp.

Re:ageer