Organisatie - 1 januari 1970

‘Vaccineren hobbyvogels onverstandig’

Preventieve vaccinatie van hobbypluimvee is onverstandig en niet zonder risico’s voor mensen. Dit zegt veterinair epidemioloog prof. Mart de Jong. Toch maakt het ministerie van LNV vandaag bekend dat het vaccinatie van hobbydieren mogelijk wil maken.

De Jong, hoogleraar Kwantiatieve veterinaire epidemiologie, en onderzoeker bij de Animal Sciences Group (ASG), is vooral bang dat het virus door vaccinatie ‘ondergronds’ zal gaan. Uit experimenten van ASG en CIDC-Lelystad blijkt bijvoorbeeld dat gevaccineerde goudfazanten niet meer ziek worden, maar het virus nog wel doorgeven. ‘Vaccinatie kan dus een misplaatst gevoel van veiligheid creëren’, zegt De Jong. ‘Het laatste wat je wil, is dat het pluimvee gezond blijft en het virus wel aan mensen doorgeeft.’
Het ministerie van LNV zou daarom nog eens heel goed moeten nadenken over preventieve vaccinatie. Er zijn volgens De Jong onder het Nederlandse hobbypluimvee te veel vogelsoorten waarbij het resultaat van vaccinatie niet echt te voorspellen valt. ‘Het onderzoek bij goudfazanten en ook bij roodschoudertalingen maakt duidelijk dat je de resultaten van een vaccinatie bij één vogelsoort niet zo maar even vertaalt naar een andere soort.’
Viroloog dr. Guus Koch van CIDC-Lelystad heeft vooral twijfels over het realiteitsgehalte van het preventief vaccineren. ‘Vaccinatie is wel een optie maar alleen als het optimaal wordt toegepast. Je zult in sommige gevallen meerdere vaccinatierondes moeten uitvoeren om een goede respons te krijgen en je kunt je afvragen of dat haalbaar is’. Er zijn volgens Koch zelfs sterke aanwijzingen dat niet optimaal uitgevoerde vaccinaties bij kippen in Indonesië nu tot griepbesmetting bij mensen leiden.
Volgens Stephanie Wiessenhaan van de LNV-directie Voedselkwaliteit en diergezondheid is inderdaad besloten toestemming voor vaccinatie van hobbypluimvee aan te vragen bij de Europese Unie. Het definitieve vaccinatieplan is nog niet opgesteld. ‘Een van de discussiepunten zijn de doeldieren. Hiervoor zullen we de deskundigen zeker nog om advies vragen.’ Ze wijst er verder op dat níet vaccineren ook risico’s inhoudt. ‘Het gaat er uiteindelijk om met welke risico’s we willen leven.’

Onderzoek
De Animal Sciences Group en CIDC-Lelystad hebben onlangs een onderzoek afgerond naar vaccinatie van hobbymatig gehouden vogels. Het onderzoek is mede op verzoek van Aviornis, de Nederlandse vereniging van houders van park- en sierwatervogels, uitgevoerd in opdracht van LNV. In experimenten met goudfazanten en roodschoudertalingen (een wilde eendensoort) is gekeken in hoeverre vaccinatie deze dieren beschermt tegen het hoogpathogene H7N7-virus. De Jong acht het zeer waarschijnlijk dat de conclusies van dit onderzoek ook opgaan voor de gevreesde H5N1-variant die vanuit Zuidoost-Azië oprukt naar Europa. ‘Bij pluimvee zijn waarschijnlijk alleen de H5- en H7-types ziekteverwekkend. Voor beide types bestaan vaccins die in ieder geval kippen bescherming kunnen bieden’, aldus De Jong.
Uit de experimenten blijkt dat het virus zich eenvoudig verspreidt in zowel ongevaccineerde fazanten als ongevaccineerde eenden. De fazanten worden ernstig ziek of sterven, terwijl bij de geïnfecteerde eenden geen ziekteverschijnselen zijn waar te nemen. ‘Een infectie met een gevaarlijk griepvirus zal bij fazanten dus waarschijnlijk snel worden opgemerkt. In een populatie ongevaccineerde eenden kan het virus zich echter ongezien verspreiden’, legt De Jong uit.
Daar staat tegenover dat vaccinatie van de eenden goed werkt en het virus zich nauwelijks verspreidt in een populatie gevaccineerde eenden. Bij fazanten ligt dat geheel anders: gevaccineerde fazanten worden niet meer ziek, maar geven het virus nog wel aan elkaar door. De Jong: ‘Dit bevestigt wat we als epidemiologen al vermoedden: alle mogelijke combinaties komen voor. Voor je aan het vaccineren slaat moet je je dat dus goed realiseren.’ Zo is het volgens hem nog maar de vraag of vaccinatie dezelfde resultaten geeft bij de vele soorten eenden die er zijn. ‘Ik zou er bijvoorbeeld ook niet voor zijn om, zonder nader onderzoek, kalkoenen te vaccineren.’ Hij acht het zelfs mogelijk dat de problemen die Italië heeft met de ‘milde’ H7N3-variant van de vogelgriep juist hardnekkig blijken omdat daar vaccinaties onder kalkoenen worden uitgevoerd.
De Jong vreest met name dat het virus door vaccinatie ‘ondergronds’ gaat en er een ‘misplaatst gevoel van veiligheid’ wordt gecreëerd. Dat is volgens hem het slechtst denkbare scenario bij een griepvariant die ook een serieuze bedreiging voor de mensen vormt.
De onderzoeksresultaten betekenen volgens hem overigens niet dat er geen rol voor vaccinatie is weggelegd in de bestrijding van vogelpest. Bij kippen ziet hij wel mogelijkheden voor preventieve vaccinaties, bijvoorbeeld als alternatief voor een ophokplicht. ‘Je zou er bij een dreigende situatie voor kunnen kiezen alleen de legkippen met een uitloop te vaccineren. Voorwaarde is dan wel dat je de verspreiding van het virus goed blijft monitoren. Persoonlijk vind ik dit een beter idee dan kippen ophokken en de eieren toch als uitloopeieren blijven verkopen. Mensen zijn bereid meer te betalen voor een ei omdat de kip vrij kan rondlopen. Het is dan vreemd dat ze die meerprijs blijven betalen als de dieren, om wat voor reden dan ook, toch gedwongen worden binnen te blijven.’ / GvM

Re:ageer