Wetenschap - 26 februari 2009

VETTE HAP SCHRIKT AF - ZOLANG VET ZICHTBAAR IS

Van een zichtbaar vet saucijzenbroodje eten mensen minder dan van een droog ogend worstenbroodje met evenveel calorieën. Dat stelt ir. Mirre Viskaal - van Dongen in The Journal of Nutrition. Als het vet niet gezien wordt, wordt er meer van gegeten. En dat wordt niet gecompenseerd in een latere maaltijd.
Viskaal - Van Dongen, promovendus op de afdeling Humane Voeding, gaf haar proefpersonen een lunch en een avondmaaltijd, waarbij de hoeveelheid vet al dan niet zichtbaar was. De hoeveelheid vet, calorieën en koolhydraten in beide varianten was gelijk. ‘We zijn behoorlijk creatief geweest’, aldus de onderzoekster. ‘Een saucijzenbroodje glimt, je krijgt er vette vingers van en het is vet in je mond. Daartegenover zetten we een worstenbroodje. Daar zit ongeveer evenveel in, maar het ziet eruit als droog brood. Verder serveerden we brood met boter, tegenover brood dat met extra olie gebakken is, waardoor het vet niet zichtbaar is. Ook hebben we tomatensoep gemaakt met een emulgator, waardoor al het vet oplost, en soep waarop je de oogjes vet ziet drijven.’
Van de maaltijden met verborgen vetten werden ongeveer tien procent meer calorieën gegeten. De zichtbaarheid van het vet beïnvloedt ook het eetgedrag bij de volgende maaltijd. Mensen die tijdens de lunch zichtbaar vet hadden gegeten, werkten tijdens het diner acht procent minder calorieën naar binnen dan mensen die verborgen vetten hadden gekregen. Viskaal – Van Dongen: ‘Blijkbaar werkt de gedachte door: ‘Ik heb tijdens de lunch veel vet gegeten, dus eet ik nu wat minder.’’ Het achterliggende mechanisme van dit fenomeen is niet helmaal helder: ‘Het is moeilijk vast te stellen of dit eetgedrag een bewuste keuze is of een fysiologische reactie. Misschien kan je lichaam nauwkeuriger registreren hoeveel energie je hebt geconsumeerd wanneer de vetten zichtbaar zijn, dan wanneer de vetten verborgen zijn.’
De onderzoekster bekeek ook het compensatiegedrag na het eten van een grote maaltijd. Proefpersonen kregen bij de lunch twee tot drie keer zoveel calorieën als normaal, en moesten hun bord helemaal leegeten. Tijdens de avondmaaltijd waren ze vervolgens vrij om zoveel te eten als ze zelf wilden. ‘Ze compenseerden daarbij ongeveer twintig procent van de overtollige calorieën, maar dat is lang niet genoeg om het overschot teniet te doen. Ik vind dat vrij ernstig’, aldus de onderzoekster. ‘Het blijkt dat het erg makkelijk is om te veel calorieën binnen te krijgen. Je zou hopen dat mensen beter in staat zouden zijn om op korte termijn te compenseren voor zo’n groot overschot aan energie.’
Verborgen vetten en slecht compensatiegedrag zijn belangrijke elementen in de strijd tegen obesitas. Viskaal - Van Dongen: ‘Het is belangrijk om mensen bewust te maken van verborgen vetten, maar het is lastig.’

Re:ageer