Organisatie - 26 maart 2009

VACATURES IN DE IJSKAST

Studeren wordt steeds duurder, je mag niet meer zoveel lenen van Plasterk, bijbaantjes worden schaars en nu is je kans op een baan na afstuderen ook nog aan het slinken. Zware tijden voor de student. Of valt het nog wel mee?

achtergrond_0_204.jpg
Werkgevers stonden voor afgestudeerden in de rij en uitzendbureaus boden reisjes aan in ruil voor werknemers. Tot eind 2008 de recessie toesloeg. Bleef de schade eerst nog beperkt tot de commerciële dienstverlening, inmiddels is duidelijk dat ook in andere sectoren minder banen te vergeven zijn. Wekelijks worden de voorspellingen somberder. ‘Vorig jaar konden we de krenten uit de pap halen. Nu is er een soort patstelling. De ontslaggolf zet niet door maar we weten ook niet of er meer vacatures komen. Sommige opdrachtgevers hebben een organisatiebrede vacaturestop. Op grond van de vooruitzichten willen ze nu geen mensen aannemen’, vertelt Willem Zevenbergen van het groene bemiddelingsbureau Agrojobs bij Van Hall Larenstein in Velp. Andere organisaties zijn selectiever geworden, schuiven meer intern en combineren functies, signaleert hij. Ook zijn er meer vacatures voor tijdelijk werk. ‘De arbeidsmarkt is op dit moment erg stroperig.’ De uitzendbranche geldt als graadmeter van de economie. Zowel economische teruggang als groei zie je daar direct terug. Naar echte specialisten zoals natuurbeheerders en technici blijft volgens Zevenbergen nog wel vraag. ‘Voor tuin- en landschapsontwerpers is er ook nog werk, maar ik ben bang dat die het eerst in de problemen komen. De groene ruimte is vaak een sluitpost. Met name de uitvoerende bedrijven die onderhoud en aanleg doen, liggen er het eerste uit. Maar dat treft vooral mbo’ers. Hbo’ers en wo’ers werken met name voor de overheid.’
MINISTERIE KRIMPT IN Op die overheid richt Professional Match zich, het arbeidsbemiddelingsbureau voor afgestudeerden van de Wageningse alumnivereniging KLV. ‘De beursberichten zijn schokkend, maar wij zien er nog niet zoveel van’, zegt Wilma Mulders-Breunissen van Professional Match. ‘Op dit moment hebben we ruim 75 vacatures. Ten opzichte van vorig jaar is er zelfs een lichte groei. De sectoren waar wij in bemiddelen zijn specialistisch en hebben nog geen last van de recessie. Advies- en ingenieursbureaus zijn nog steeds voorzichtig aan het uitbreiden.’ Toch zijn de eerste verschuivingen al zichtbaar. Het ministerie van LNV, een heel grote klant, moet sinds 2008 inkrimpen in personeel. Er zijn daar minder vacatures en de banen die vrijkomen worden met tijdelijke contracten gevuld. Daar staat tegenover dat enkele gemeentes en provincies juist investeringsplannen naar voren halen, vertelt Mulders-Breunissen. ‘Maar we zien wel dat het aannemen van medewerkers langer duurt. Vroeger was het hele proces met een week of vijf afgerond, nu ben je als je het proces niet goed stuurt zo twee maanden verder.’ Agrojobs in Leeuwarden, dat zich deels op de voedingsmiddelenindustrie richt, heeft al duidelijk minder vacatures. Franco Hamelink van Agrojobs wijt dat niet alleen aan de recessie, maar ook aan de supermarktoorlog die weer begonnen is. ‘Op het terrein van voeding zetten werkgevers sinds eind vorig jaar vacatures in de ijskast. Iedereen kijkt de kat uit de boom. Mensen blijven dooreten, maar innovatie en productontwikkeling staan als eerste op de helling.’ Toch verwacht hij voor de nieuwe afgestudeerden van Levensmiddelentechnologie niet direct problemen. ‘De opleiding levert relatief weinig mensen af. Ook gaan er de komende jaren veel mensen met pensioen.’ Het is te vroeg om iets over de agrarische sector te zeggen, vindt Hamelink. ‘Van overheidszijde is er niks aan de hand. Wel blazen bedrijven die veel in het buitenland doen projecten af, omdat ze bijvoorbeeld de financiering niet rond krijgen. Maar het kan nog wel een half jaar duren voordat we daar structureel iets van merken.’ Volgens Paul den Besten, directeur van KLV, neemt de onrust onder de KLV-leden inmiddels wel toe. ‘Er komen meer vragen binnen met betrekking tot juridische bijstand en de beste banensites. Normaal belt er misschien één persoon per maand met zo’n vraag, nu zijn dat er meerdere per week.’ Maar volgens een eerste indruk van KLV is het aantal vacatures op internet redelijk stabiel. Bij grote werkgevers in de traditionele domeinen van Wageningen UR lijkt het nog goed te gaan. Groenteveredelingsbedrijf Rijk Zwaan is onlangs zelfs een campagne begonnen om nieuwe medewerkers binnen te halen.
MINDER WERK VOOR STARTERS Is dit nu allemaal goed nieuws voor de student van nu? Dat valt nog te bezien. Zo is er bij Professional Match vooral vraag naar mensen met werkervaring. ‘Er zijn relatief minder traineeships dan voorheen. Die brengen hogere investeringskosten met zich mee’, verklaart Mulders-Breunissen. ‘Afgestudeerden moeten zich nog positioneren. Het zijn de jonkies op de arbeidsmarkt. Hun rugzakjes zijn nog niet gevuld. Ze moeten hun motivatie helder krijgen en ook over kunnen brengen. Hbo’ers zijn daarin beter getraind dan wo’ers.’ Wo’ers kunnen een inhaalslag maken door een loopbaan- of sollicitatietraining te volgen. En andersom kan het voor hbo’ers slim zijn om een academische master te halen. Mulders-Breunissen: ‘Onze klanten willen vaak academici met een hbo-attitude. Ze zoeken iemand die resultaatgericht is, met een pragmatische en zakelijke instelling. Met name in de levensmiddelenindustrie, de adviesmarkt en de commerciële dienstverlening hebben hbo’ers met een universitaire opleiding de voorkeur.’ Zevenbergen van Agrojobs ziet ook kansen voor afgestudeerden. ‘Soms zullen mensen moeten kiezen voor werk dat niet helemaal aansluit op de studie. Dat kan een motivatie zijn om door te studeren. Maar als je flexibel bent en je kunt inleven, is er op de langere termijn zeker werk.’ Daarbij pleit hij ook voor een realistische blik. ‘Tegenwoordig houden veel mensen er een naïef ideaalbeeld op na en zoeken een baan die allesomvattend is. Waarin ze zich persoonlijk kunnen ontwikkelen, die dik betaalt, mogelijkheid geeft tot reizen, en met veel zelfstandigheid.’ Dat beeld moeten studenten die de komende tijd afstuderen maar even uit hun hoofd zetten. <
‘IK MAAK ME NIET DRUK’ Ondanks de sombere vooruitzichten zijn bijna afgestudeerde studenten nog helemaal niet bezorgd. Ook denken ze vrij realistisch over hun werkzame leven straks.
‘De paardenhouderij is een sector die gelijk reageert op de economie’, zegt Christel Mehagnoul, in het laatste jaar van de VHL-studie Equine, Leisure & Sports. Toch maakt ze zich geen zorgen. ‘Ik kan ook terug naar mijn stageplaats in Ierland. En als ik niet meteen een baan vind, ga ik misschien wel een master doen.’
‘Ik ben van plan om nog een andere master te doen. Dan maak ik waarschijnlijk meer kans op de arbeidsmarkt’, vertelt Melvin Samson. Hij rondt zijn biologiestudie in Leiden in oktober af en volgt het bijvak Fisheries Ecology in Wageningen. ‘Als je echt iets in de biologie wil, wordt het sowieso moeilijk. Maar hoeveel mensen kunnen terecht in de bedrijfstak waar ze voor hebben gestudeerd?’ ‘De afgestudeerde mensen in mijn omgeving hebben allemaal net een baan,’ zegt Petra Rietberg. In september is ze klaar met de master Bodemkunde. Ze houdt alvast de vacatures bij. ‘Veel bodembanen hebben te maken met ruimtelijke ordening en planning, terwijl ik graag iets met landbouw zou doen. Maar natuurlijk heb ik liever een baan die het niet helemaal is, dan geen baan.’
Masterstudent Management Studies Ruben Jesmiatka is na de zomer klaar. Hij heeft al een hbo-diploma Logistiek op zak. ‘Ik wil richting procesmanagement, liefst bij een grote multinational. Tot een jaar geleden werden de studenten nog van de universiteit getrokken. Ik denk dat het ook nu vrij eenvoudig is om werk te vinden als je een goede cv hebt en je onderscheidt.’
In mei kan Charlotte Floors haar master afronden. ‘Ze zeggen altijd al dat Bos- en natuurbeheerders moeilijk werk vinden. Dus ik heb me er nooit druk over gemaakt. Ze komen heel breed terecht. Mijn rij-instructeur heeft ook Bos- en natuurbeheer gedaan.’

Re:ageer