Wetenschap - 14 maart 2013

Uit de bocht over routekaart

'Dieet vervangt medicijn', kopte de Volkskrant begin maart. Aanleiding was de publicatie van een 'routekaart' van de menselijke metabolisme. 'Een van de grootste wetenschappelijke doorbraken aller tijden,' aldus co-auteur Hans Westerhoff. Ziekten kunnen volgens hem straks bestreden worden met een op maat gesneden voedingsadvies. Maar dat is een flinke overdrijving, zo oordeelden andere deskundigen al snel. Toch is achterliggende studie 'nuttig', zegt Michael Müller, hoogleraar Voeding, metabolisme en genomics, 'en we gaan hem zeker gebruiken.'

Wat dacht u van de overdreven beloftes in het Volkskrant artikel?
'Ik weet niet zo goed waar professor Westerhoff zweefde, maar ik hoop dat hij weer met beide benen op de grond staat. De journalist had hier doorheen moeten prikken. Ik hoop dat mensen zien dat het hier gaat om één overenthousiaste wetenschapper die geen verstand heeft van de complexiteit van de menselijke fysiologie. Ze moeten niet het hele onderzoek of vakgebied afschrijven.'
Bent u wel positief over de achterliggende routekaart?
'Ja, het is een zeer belangrijk artikel voor het vakgebied. De onderzoekers konden bijvoorbeeld met 77 procent nauwkeurigheid de gevolgen voorspellen van aangeboren spijsverteringsziekten; aandoeningen veroorzaakt door één defect gen. Toch duurt het nog lang voordat de kaart nuttig is bij complexe ziekten, als obesitas en type II diabetes. In die gevallen zijn er meerdere genen die een rol spelen. Daarnaast zijn omgevingsfactoren belangrijk, zoals niet-optimale voeding.'
U vindt ook dat het onderzoek maar weinig zegt over voeding.
'Inderdaad, voor voeding ontbreekt namelijk een belangrijk onderdeel. De onderzoekers kijken helemaal niet naar regulatie, dus het aan- en uitschakelen van genen, terwijl dat heel belangrijk is. Spijsverteringsprocessen hebben enorme overcapaciteiten die aan of uitgezet kan worden. Dit hangt bijvoorbeeld samen met ons bioritme, de capaciteit is 's ochtends anders dan 's avonds . Er ontbreken nog wel meer zaken: hormonen, de invloed van de darmmicrobiota en het feit dat cellen nooit alleen zijn, maar in een orgaan zitten.'
Nu haalt uw vakgebied de voorpagina en is het op deze manier. Vindt u dat jammer?
'Ach ja, je bent de hele week bezig met brandjes blussen. Dat is ook wel eens leuk.' 

Re:ageer