Wetenschap - 1 november 2001

Twijfel over de zin van kenniseenheid Maatschappij

Twijfel over de zin van kenniseenheid Maatschappij

Sociologen en bestuurskundigen zien weinig heil in samenwerking met LEI

De kenniseenheid Maatschappij heeft een gezicht gekregen. Vier gezichten om precies te zijn, zwaargewichten uit wetenschap en management. Toch roept de idee van samenwerking tussen het universitaire departement Maatschappijwetenschappen en het Landbouw Economisch-Instituut nog steeds weinig warme gevoelens op bij medewerkers. "Een top-down benadering die niet van deze tijd is. Het is nooit ons idee geweest."

Algemeen directeur prof. Vinus Zachariasse en managementdirecteur dr. Jan Blom komen van het LEI, beide wetenschappelijk directeuren, prof. Ruud Huirne en prof. Cees van Woerkum, komen uit Wageningen. Het meest gehoorde nadeel van de kenniseenheid is dat de samenwerking met het economisch gerichte LEI geen inhoudelijke meerwaarde heeft voor de sociologen en bestuurskundigen van het departement Maatschappijwetenschappen. Economen zien doorgaans meer in de kenniseenheid.

Ir Andr? Boon van de leerstoelgroep Communicatie en innovatiestudies zegt dat het idee van samenwerking niet voortkomt uit een bestaande behoefte. Omdat de ontwikkeling toch niet meer te keren is, 'moeten we er maar het beste van maken'. Maar het zou hem niet verbazen als over een paar jaar, of eerder al, proefondervindelijk blijkt dat beide partners geen heil in samenwerking zien. "Het is te hopen dat men dan de kracht heeft om er weer mee op te houden. Ik denk dat die mogelijkheid ook wel open wordt gehouden."

Ook dr Gerard Verschoor, ontwikkelingssocioloog, twijfelt over de zin van samenwerking met het LEI. Een grotere organisatie kan efficiencyvoordelen hebben, maar het LEI is een economisch instituut. Verschoor was liever in zee gegaan met Alterra, want daar liggen meer gezamenlijke interesses. Het LEI, zegt Verschoor, probeert te verbreden en neemt ook sociologen en filosofen in dienst. "Maar die vormen niet genoeg kritische massa om op gelijke voet met ons in zee te gaan." Bovendien, zegt hij, is deze samenwerking "nooit ons idee geweest. Het is een top-down-benadering die niet meer van deze tijd is. De keus van de partner is ons nooit voorgelegd."

Gezinssocioloog dr Kees de Hoog vraagt zich af of 'de cijfermachine LEI, het CBS voor de landbouw' wel past bij de Wageningse sociologen. Ook vraagt hij zich af waarom het LEI niet naar Wageningen verhuist, omdat de afstand tussen beide groepen te groot is. Vooral zet De Hoog vraagtekens bij het zware management dat de kenniseenheid krijgt, twee topbestuurders van het LEI en twee wetenschappelijke zwaargewichten. "De kenniseenheid is een vreemde constructie, die managers bedacht hebben alsof het om een bedrijf als Philips gaat."

Dr Otto Hospes, van de leerstoelgroep Recht en bestuur, hoopt dat de kenniseenheid 'als een huis is, dat uitwisseling mogelijk maakt, maar ze moet niet gaan bepalen welk onderzoek we doen'. Hospes, directeur van de nationale ontwikkelingsgerichte onderzoeksschool Ceres, is bang dat het LEI onvoldoende internationaal geori?nteerd is en dat de economische discipline dominant wordt in de kenniseenheid. De nieuwe wetenschappelijk directeuren van de kenniseenheid komen uit het puur op Wageningen gebaseerde Mansholt Instituut. Hospes waarschuwt dan ook voor 'parochialisering': een directie die alleen Wageningen voorop zet. Een doemscenario voor hem is de kenniseenheid als nieuwe laag in de bureaucratie die idee?n van bovenaf per decreet gaat invoeren. Daarnaast twijfelt Hospes of de onafhankelijke en kritische wetenschap gewaarborgd blijft onder de nieuwe directie. Beide onderzoeksdirecteuren, Van Woerkum en Huirne, zitten 'zwaar in de derde geldstroom'. "Maar succes in het verwerven van financiering mag niet maatgevend worden voor de prioriteiten in onderzoek en onderwijs. De legitimiteit van de universiteit is niet omzet, maar kritische, onafhankelijke wetenschap."

De grondhouding van medewerkers van het LEI is positief, zegt drs Arjan Wolters, voorzitter van de ondernemingsraad van het LEI. "Het is nog niet duidelijk wat de kenniseenheid voor medewerkers precies gaat betekenen. Maar ik verwacht dat voor het merendeel er vooralsnog niet veel zal veranderen." | J.T.

Re:ageer