Wetenschap - 1 januari 1970

Traditionele schaapskudde dreigt te verdwijnen

Traditionele schaapskudde dreigt te verdwijnen


De schaapsherder die met zijn kudde schapen de heide begraast dreigt uit te
sterven. Alterra onderzocht de ecologische en economische effectiviteit van
schaapskuddes en komt tot de conclusie de traditionele schaapskudde gered
kan worden als die beter en meer ingezet worden bij het natuurbeheer. Op
dijken bijvoorbeeld.
De gescheperde schaapskuddes - kuddes met herder - zijn erg efficiënt en
effectief als grazers in natuurgebieden. ,,Je bent met gescheperde
schaapskuddes heel flexibel'', beschrijft onderzoeker dr Berien Elbersen de
voordelen van het grazen met schaapskuddes. ,,Je kunt de schapen goed
sturen, afhankelijk van het terrein of de periode in het seizoen.'' Vooral
op de in Nederland versnipperde en zeldzame stukken schraal natuurgebied,
zoals heide en kalkgraslanden, zijn de schapen effectief, juist omdat je de
graasdruk zo goed kan regelen dankzij de traditionele werkwijze van de
schaapsherder.
Het probleem is dat de schaapsherder door die traditionele werkwijze
nauwelijks een droge boterham verdient aan de kudde. Particuliere
schaapsherders overleven voornamelijk dankzij de vleesproductie, maar
verdienen vaak niet meer dan het minimumloon. Als ze een normaal salaris
zouden ontvangen zou elke particuliere kudde meer dan dertigduizend euro
per jaar verlies draaien, berekenden de onderzoekers. Schaapsherders in
dienst van stichtingen weten uit recreatie meer inkomsten te genereren,
maar draaien gemiddeld meer dan 2600 euro verlies.
Als de schaapsherders niet betaald gaan krijgen voor het natuurbeheer zal
de kennis die ze daarover hebben verdwijnen, denkt Elbersen. Ze verwacht
dat schaapsherders door de financieel penibele situatie gedwongen zijn om
zich meer te richten op zaken die geld opleveren, zoals vleesproductie en
recreatie. De kennis die de herders hebben over natuurbeheer dreigt dan te
verdwijnen. Dat is jammer, juist omdat de schaapskuddes zo efficiënt en
effectief zijn in het beheer.
Volgens Elbersen zouden de schaapskuddes dan ook meer én betaald ingezet
moeten worden voor natuurbeheer. De ongeveer dertig schaapskuddes die
Nederland rijk is, zouden voor een miljoen euro per jaar aan natuurbeheer
kunnen werken. Schapen kunnen bijvoorbeeld meer ingezet worden bij het
onderhoud van dijken. ,,Dat is veel goedkoper dan maaien'', stelt Elbersen.
,,Daar hebben de waterschappen nog geen idee van.''
M.W., foto G.A.

FOTOBIJSCHRIFT
De bekende schaapskudde op de Ginkelse Heide bij Ede. Recreanten vinden de
schapen erg leuk om te zien, maar volgens Alterra dreigt de traditionele
schaapskudde te verdwijnen als ze niet betaald worden voor het natuurbeheer
dat ze plegen.

Re:ageer