Wetenschap - 4 oktober 2001

Tornado chaser

Tornado chaser

"Mijn resultaat: drie echte tornado's en ??n bijna-tornado", zegt Oscar van der Velde niet geheel zonder trots. De 24-jarige meteorologie-student heeft het over zijn helse autoritten dit voorjaar in de VS. Samen met een Amerikaanse student scheurde hij over de wegen van Texas en Oklahoma, hagel en bliksem trotserend, op zoek naar tornado's.

Van der Velde krijgt nog steeds kippenvel als hij eraan terugdenkt. "Alleen al de onweerswolken die gepaard gaan met tornado's, zijn ongelofelijk. Het lijkt alsof er een soort UFO op je afkomt. En uit de lucht komen hagelstenen soms bijna zo groot als tennisballen."

De tornado-fanaat schoot elf fotorolletjes vol en hij maakte opnames met zijn camcorder. De foto's weer bekijkend, raakt hij niet meer uitgepraat over de wervelwinden. Het tornado chasen zit nu in zijn bloed.

"Mijn uitvalsbasis was het stadje Norman in Oklahoma, waar ik stage deed bij het National Severe Storm Lab. Op 29 mei stond ik op met licht onweer en las het weerbericht van het Storm Prediction Centre: tornado's op komst in Texas. Ik bedacht me geen moment: ik stapte de auto in en reed samen met een mede-student naar het westen. Toen we na vier uur rijden de grens van Texas gepasseerd waren, zagen we twee supercells voor ons opdoemen, onweersbuien die tornado's kunnen voortbrengen."

Hoewel nog maar een groentje als chaser, wist Van der Velde dat hij aan de zuid-oost kant van de bui moest gaan zitten. Vanuit deze positie kon hij niet snel verzeild raken in een onweersbui. Supercells trekken in dit gebied meestal in oostelijke richting en de onweersbuien waaieren uit naar het noordoosten, met de tornado aan de zuidkant. "Je wil niet in het onweer zitten, want dan kan je een tornado op je dak krijgen. Je moet ervoor zorgen dat je voor de regenbui zit. In zo'n bui kan je met de auto gaan aquaplanen en heb je soms minder dan honderd meter zicht."

Hoewel Van der Velde van alles had ingecalculeerd, werd hij aardig verrast door de aanblik van de lucht. "Overal waar je keek, zag je wolken over je hoofd heen razen, naar de kern van de storm toe. Vreemde wolkenflarden hingen omlaag en de bomen bogen zich in de richting van het onweer. Heel onwerkelijk allemaal."

Op een gegeven moment zag hij een tornado voorbijtrekken parallel aan de weg. Een soort slurf dook vanuit de donkere wolkenmassa naar de grond. Dat was ook het ogenblik waarop hij gezelschap kreeg van een horde collega-tornadochasers: "We reden in een colonne achter elkaar. Er was bijvoorbeeld een groepje chasers van een lokaal tv-kanaal, Channel 4. Veel nieuwszenders hebben een speciale tornado-chase-afdeling. Ze willen er allemaal bij zijn. Deze mensen zijn wel een beetje onverantwoord bezig. Channel 4 scheurde ons met een noodgang voorbij waardoor we een laag gravel over ons heen kregen. Door hun hoge snelheid reden ze bijna de berm in."

Sinds het uitkomen van de Hollywood film 'Twister' en de vele documentaires over tornado's op de televisiezender Discovery, is het op de weg veel drukker geworden, zegt Van der Velde. "Bij een beetje bui heb je gauw al twintig auto's met chasers. In Texas sluit de politie wegen af om te voorkomen dat tornado-fanaten de ambulances of brandweer in de weg zitten."

Van der Velde kwam ook drie vrienden uit Wageningen tegen, die zich het Dutch Storm Chase Team noemen. Na even achter elkaar te hebben gereden, scheidden hun wegen toen het Dutch Storm Chase Team een zandweg inreed. "Zij hadden GPS in hun auto, maar wij wilden het risico niet nemen. Ik dacht: misschien loopt die weg dood of je komt in de modder vast te zitten."

Even later kreeg de overgebleven colonne eindelijk de ontmoeting waar ze op gehoopt hadden: de tornado stak twee kilometer verderop de weg over en zorgde voor krachtige rukwinden. Van der Velde vond het dichtbij zat. "Het schijnt dat het midden in de tornado vrij rustig is, net als in het oog van een cycloon. Maar je wordt weggeslingerd voordat je erin komt."

Nadat de tornado uit het zicht was verdwenen, zag Van der Velde het bewijs van de enorme kracht van dit natuurfenomeen. "We zagen de overblijfselen van een kantoortje van een boer. Alleen de wc stond er nog."

Hugo Bouter

Foto Guy Ackermans

Re:ageer