Wetenschap - 22 maart 2001

Tomaten kunnen koeler

Tomaten kunnen koeler

Onderzoekers van Wageningen UR zoeken methoden om energie-effici?nte kasgewassen te ontwikkelen; rassen die bij een lagere temperatuur toch een goede opbrengst leveren. Tot hun verrassing bleek dat enkele bestaande tomatenrassen waarschijnlijk al met een paar graden minder toe kunnen dan gebruikelijk.

In de jaren zeventig, tijdens de oliecrisis, vonden onderzoekers nog geen tomatenrassen die koeler konden staan; de variatie binnen de cultuurtomaat was toen klein. Onlangs zijn tomatenrassen opnieuw hierop gescreend. Onderzoeker dr. Theo Hendriks van het laboratorium voor Plantenveredeling: "Nu zit er meer muziek in. Het lijkt erop dat er meer variatie zit in de collectie moderne rassen. Wellicht komt dit doordat er resistenties tegen ziekten en plagen zijn ingekruist uit wilde typen. Daarmee zijn waarschijnlijk ook eigenschappen meegekomen die de planten minder gevoelig maken voor kou."

De onderzoekers kiezen twee wegen om verder te veredelen op energie-effici?ntie. Ten eerste via verfijnde klassieke kruisingsveredeling met moleculaire merkers, waarmee per gen is te volgen hoe dit gen overerft. Ten tweede via genetische modificatie. Hiermee kun je gericht ??n of meer ge?soleerde genen inbrengen en zien wat deze doen in een plant.

De onderzoekers nemen naast tomaten ook paprika's, rozen, chrysanten en Poinsettia, ofwel kerstster onder de loep. Samen gebruiken deze gewassen ruim de helft van alle energie in de Nederlandse glastuinbouw. De getransformeerde tomatenplanten en chrysanten zijn inmiddels bijna klaar. Programmaleider prof. dr. ir. Piet Stam licht toe dat het niet direct de bedoeling is dat de consument straks gemodificeerde tomaten gaat eten. De gentechniek is bedoeld om snel te kunnen onderzoeken wat het effect is van bepaalde genen. Daarna kunnen veredelaars proberen de gewenste genen via klassieke methoden in een ras te krijgen.

Het Productschap Tuinbouw, de Novem, het ministerie van LNV en veredelingsbedrijven steken tien miljoen gulden in het onderzoeksprogramma 'Rassen onder glas met minder gas'. Voor het onderzoek worden vijf aio's aangesteld en een postdoc. Naast het laboratorium voor Plantenveredeling als hoofdaannemer doen de laboratoria voor Plantenfysiologie van WU en Rijksuniversiteit Groningen, Plant Research International en Praktijkonderzoek Plant & Omgeving mee, plus meerdere zaadbedrijven. | M.H.

Re:ageer