Wetenschap - 9 juni 2011

Toch meer rijst met omstreden teeltmethode

tekst:
Joris Tielens

Door pater ontwikkelde teeltmethode werkt echt. Kritiek van de wetenschap was onterecht.

9-rijstteelt-.jpg
 


In 1983 ontwikkelde pater Henri de Laulanié in de hooglanden van Madagascar een nieuw teeltsysteem voor rijst onder de naam system of rice intensification (SRI). Het belooft zonder bestrijdingsmiddelen en met minder zaaizaad een verdubbeling van de oogst ten opzichte van gangbare natte rijstbouw. De zaailingen worden jonger uitgeplant, staan verder uit elkaar en worden niet permanent onder water gezet. Daardoor kunnen de wortels van de plant zich beter ontwikkelen, is de gedachte, wat leidt tot meer en betere aren per plant en daarmee tot een spectaculair grotere oogst.
Die hogere opbrengst kan niet waar zijn, oordelen internationale rijstwetenschappers van onder andere het IRRI die de grondleggers zijn van de Groene Revolutie. Zij stellen dat de claim van een hogere oogst - als die al op waarheid berust - te verklaren is door het telen op vruchtbaarder grond of de grotere hoeveelheid arbeid in het wieden van de akker. Ook vermoeden de critici dat er fouten worden gemaakt bij het meten van de opbrengst.
Zaaizaad efficiënter gebruikt
Wageningse sociologen en economen deden in opdracht van de Bill and Melinda Gates foundation een studie naar de SRI-controverse. Ze verklaren de opkomst van SRI, en de kritiek erop vanuit de rijstwetenschap, vanuit een sociale context. De conclusie maakten ze eind mei bekend op een symposium: SRI geeft inderdaad vaak hogere opbrengsten. Maar het blijft vaak onduidelijk of dat toe te schrijven is aan het teeltsysteem of aan een grotere inzet van arbeid, al gaat het systeem zeker efficiënter om met zaaizaad. Om echt te weten hoe het systeem werkt, is meer onderzoek nodig.
De Wageningers maken tevens een einde aan de mythe dat SRI een ontdekking is van een enkele pater. Dominic Glover van de leerstoelgroep Technologie en Agrarische Ontwikkeling vertelt dat de nieuwe teel­methode voortkwam uit verschillende bronnen in het geïsoleerde Madagascar. De presentatie van SRI als de uitvinding van een pater in het achterland van Madagascar, maakt de vijandige reactie van gevestigde wetenschappers wel begrijpelijk, stelt Glover.

Re:ageer