Wetenschap - 1 januari 1970

Tissues en wegwerpluiers ook te maken van vlas

Tissues en wegwerpluiers ook te maken van vlas

Tissues en wegwerpluiers ook te maken van vlas

ATO-DLO wil onderneming opzetten met vlasverwerker

De afgelopen jaren ontwikkelde het ATO-DLO een manier om tissues en papieren luiers te versterken met vlasvezels. De agrotechnologen willen nu met een vlasverwerker een onderneming opzetten die bewerkte vlasvezels levert aan tissuefabrikanten


Ontzettend makkelijk, die witte tissues die niet meer weg te denken zijn uit laboratoria. Ze nemen veel vocht op, voelen zacht aan en zijn toch sterk. Zulke tissues bestaan deels uit houtpulp en deels uit synthetische vezels die het materiaal versterken. Een paar jaar geleden ontwikkelde het Instituut voor Agrotechnologisch Onderzoek (ATO-DLO) een proces om vlasvezels zo te pulpen en te bewerken dat ze de plaats van de synthetische vezels in tissues kunnen innemen

Het instituut verkreeg een patent op het proces, en besloot het patent niet aan een bedrijf te verkopen of licenties te verlenen. In plaats daarvan wil het samen met een vlasverwerker in een bedrijf stappen. Het nieuwe bedrijf moet de bewerkte en verpulverde vlasvezels, Fluffy Flax, aan tissuefabrikanten gaan verkopen. D340n heb je over de vlasvezels nog wat te zeggen, verklaren dr Thea van Kemenade en dr Gert-Jan van Roekel van de ATO-afdeling Agrovezels en cellulose. Bovendien: als de markt groeit kunnen de aandelen van zo'n bedrijf stijgen. Als je dan zelf aandelen hebt, deel je mee in die winst. Andere reden om een onderneming op te zetten en geen licentie te verlenen, is dat je dan meer kans hebt op vervolgonderzoek.

De onderzoekers willen beginnen met een fabriek die jaarlijks dertienduizend ton Fluffy Flax kan produceren. De onderneming zou hiermee een jaarlijkse omzet maken van zo'n 45 tot 50 miljoen gulden. Dertienduizend ton Fluffy Flax kan nog maar twee procent vervangen van de totale hoeveelheid synthetische vezels die wereldwijd in de tissuemarkt omgaat. Van Kemenade en Van Roekel verwachten daarom dat de onderneming zal groeien. De bewerkte vlasvezels zijn immers biologisch afbreekbaar, even sterk als de synthetische vezels en ook nog eens goedkoper

Het business-plan dat ze schreven was blijkbaar een degelijk plan, want afgelopen jaar ontvingen ze er de ondernemingsplanwedstrijd New Venture 98 mee, een initiatief van McKinsey & Company, Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen. Als de onderneming doorgaat - het is nog wachten op toestemming van LNV of op volledige verzelfstandiging van DLO - zou dit een van de eerste grote bedrijven zijn die voortkomen uit Wageningen UR

Dashboards

De Fluffy Flax-vezels zijn niet de enige pijlen op de boog van de afdeling Agrovezels en cellulose. De ATO-onderzoekers tonen een aantal kunststofattributen die zijn versterkt met plantaardige vezels. Daaronder dashboards en bouwplaten versterkt met vlasvezels, kratten versterkt met jutevezels en met textielvezels versterkte speelgoedblokken die lijken op Duplo

Wij doen contractonderzoek voor zo'n vijftig 340 zestig bedrijven, vertelt Van Kemenade, wier afdeling ongeveer vijftig onderzoekers telt. Behalve voor pulp- en papierfabrikanten werken we ook voor fabrikanten van thermohardende materialen, waaronder bouwplaten, en voor fabrikanten die versterkt kunststof willen, zoals autofabrikanten. De autofabrikanten hebben bijvoorbeeld veel belangstelling voor vlasvezels in dashboards. Nu worden dashboards nog versterkt met glasvezels. Maar vlas is per kilo gemiddeld zo'n twee keer goedkoper dan glasvezel, en beter voor het milieu. Voor de autofabrikanten is de verwerking ervan ook niet helemaal vreemd, want de grote merken verwerken in de deuren al ruw vlas voor geluidsisolatie

Als alle door het ATO ontwikkelde toepassingen voor vlasvezels een markt veroveren, kan het benodigd vlasareaal in Europa oplopen tot zo'n honderdduizend hectare. Eind jaren tachtig was verruiming van het vlasareaal al het ideaal van het ministerie van LNV en landbouworganisaties. Zij hoopten dat vlas of hennep dankzij nieuwe toepassingen een zogeheten vierde gewas kon worden, naast tarwe, maïs en aardappelen

De afdeling Agrovezels en cellulose heeft de vraag nu omgedraaid. Ze denkt niet meer vanuit de boeren, maar vanuit de industrie. Wat voor product wil een industrie en welke textielvezel is daar geschikt voor? Vlas is bijvoorbeeld zacht en neemt veel water op. Daarom is het geschikt voor tissues. Maar textiele platen voor dijkverzwaring moeten stevig zijn en pas na drie jaar worden afgebroken. Daarvoor neem je het sterke kokos. Voor weer andere toepassingen bewerkt het ATO tropische vezelgewassen als jute, kapok, sisal en bamboe. Van Kemenade: Met het vierde-gewasverhaal moet je bij de industrie niet aankomen. Maar een succesvolle toepassing kan omgekeerd wel leiden tot een vierde gewas. M.H

:Het Amerikaanse biotechbedrijf Delta and Pine Land Company heeft een ingenieus systeem ontwikkeld waardoor een gewas na de teelt zijn eigen zaden doodt. Zo kan de zaadproducent zijn gewassen beschermen tegen illegaal hergebruik door boeren. De techniek, door critici betiteld als terminator technology, is reeds toegepast bij de katoenplant. Het bedrijf bouwde het Ribosome Inhibitor Protein - het RIP-eiwit - in het katoengenoom in, waardoor de aanmaak van eiwitten stopt en het zaad snel dood gaat. Het RIP-gen is gekoppeld aan het katoengen dat actief wordt als het zaad gaat uitdrogen. Ook bouwde het bedrijf een stukje blokkade-DNA in om te voorkomen dat de terminator huishoudt in het eigen opslagmagazijn. Net voor de verkoop gaat het katoenzaad in een dompelbad van tetracycline, dat het RIP-eiwit activeert. Er is veel kritiek op de techniek, temeer nu chemiegigant Monsanto een bod heeft uitgebracht op het bedrijf. Er bestaat vrees voor een monopolie van de grote zaadproducenten. Bionieuws

De hulp van de Europese Unie gaat steeds minder naar de arme landen. Het hulppercentage aan sub-Sahara-Afrika daalde de afgelopen tien jaar van 62 naar 37 procent. Daarentegen verdubbelde de hulp aan Oost-Europa en verdriedubbelde de hulp aan landen rond de Middellandse Zee. De EU heeft een hulpbudget van tien miljard gulden. Meer steun voor de ontwikkelingslanden is politiek niet haalbaar. De Zuid-Europese landen willen het budget voor de Middellandse Zee-regio niet korten en Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Finland verdedigen de steun aan Oost-Europa. OnzeWereld

In navolging van minister Herfkens gaat het ministerie van LNV zijn bilaterale buitenlandactiviteiten minder fragmentarisch maken. De samenwerking en financiële steun gaat voortaan vooral naar een aantal speerpuntlanden: Polen, Hongarije, Roemenië, Rusland, Oekraïne, Verenigde Staten, Argentinië, Brazilië, Iran, China, India, Japan, Indonesië en Zuid-Afrika. Met Name

Net voor het verdwijnen van het Landbouwschap is zijn grootste bestrijder overleden. Gerrit Willem Voortman (1909-1999) procedeerde van 1952 tot zijn dood tegen de verordeningen van het ondemocratische Landbouwschap. Hij weigerde mee te doen aan de verplichte tbc-bestrijding, wat hem in 1955 zijn gehele veestapel van 31 koeien kostte. Voortman richtte in de jaren zestig de Boerenpartij op en begon in 1984 en 1991 opnieuw procedures tegen het schap en, daaruit voortvloeiend, tegen de Gezondheidsdienst voor Dieren. In 1991 schatte hij dat hij een miljoen gulden schade had geleden door de affaire. De dag voor zijn dood richtte hij een stichting op die doorgaat met de strijd. Agrarisch Dagblad

De milieukunde dreigt te verdwijnen aan de Universiteit van Amsterdam. Hoogleraar Egbert Tellegen verzet zich niet hevig, want hij gaat naar het Oost-Europa Instituut van de universiteit. Kritiek heeft hij wel. Alles gaat van boven naar beneden. Vroeger waren het regenten en nu zijn het managers, maar het maakt niet veel uit. Er wordt helemaal niet gecommuniceerd. Iedereen wordt geatomiseerd. Bovendien worden onderwijs en onderzoek steeds verder uit elkaar getrokken. Dat had nooit moeten gebeuren, dat is rampzalig. Folia

Door de strenge regelgeving heeft de Nederlandse biotechnologie de laatste jaren een flinke inzinking gehad. Door de anti-biotechlobby raakt het onderzoek achterop bij dat in de Verenigde Staten, klaagt een aantal wetenschappers. De regels zijn te ver doorgevoerd in Nederland, zegt bijvoorbeeld LUW-biochemicus Colja Laane. Voor standaard onderzoek aan huis-tuin-en-keukenbacteriën moeten onderzoekers een enorme papierwinkel invullen en overdreven veiligheidsmaatregelen nemen. Teken aan de wand is dat het aantal nieuwe biotechbedrijfjes in Nederland veel minder snel stijgt dan in bijvoorbeeld Duitsland.

De Eindhovenaar Aat Vervoorn beschrijft het leven van een onderzoeksgroep die moet bezuinigen. De maten met de kortste toekomst zijn de twee mensen op wie nu reeds regelmatig aandrang wordt uitgeoefend om te vertrekken. Ze hebben daar geen zin in, als kanaries die lang in een kooi gezeten hebben en daarmee vertrouwd zijn geraakt, daar ook vrijwillig in terug willen als de deur opengezet wordt. Van tijd tot tijd daalt er uit de bestuursverdieping boven ons een afgezant af, de personeelsmedewerker geheten, die de kanaries weer een zetje uit de kooi komt geven. Hij zal het wel winnen op den duur. Zelf hoort Vervoorn dat hij binnen een week zijn kamer moet verlaten en op een nieuwe plek een kamer moet delen. De TUE en de Belastingdienst: Leuker kunnen we het niet maken. Cursor

Re:ageer