Wetenschap - 28 februari 2011

Timing cruciaal bij rijstteelt in Sahel

Senegalese rijsttelers kunnen de productie enorm verbeteren als ze op het juiste moment zaaien. Rijst is heel gevoelig voor het klimaat in de Sahel dat zich kenmerkt door grote temperatuurschommelingen.

Mensen aan het werk op een rijstveld in Senegal
Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Michiel de Vries. Hij zaaide het hele jaar door rijst op twee proeflocaties van het Africa Rice Center in Senegal en noteerde de opbrengst. De boeren kunnen het best in de maanden februari en augustus zaaien, blijkt uit zijn veldproef.
Oogstverlies
De temperaturen in het droge Sahelland lopen uiteen van meer dan veertig graden Celsius in de zomer (mei, juni) tot 10 graden in de winter. Rijsttelers die in het voorjaar zaaien, moeten dat voor 15 maart doen, stelt De Vries. Elke dag vertraging na deze datum leidt tot een oogstverlies van 140 kilo per hectare. Ook in de nazomer moeten de boeren bijtijds zaaien. Als ze pas in september in plaats van augustus zaaien, kan de opbrengst afnemen van 6 naar 1 ton rijst per hectare. 'Als het te koud wordt, worden de bloemen steriel en vormen geen korrels meer', aldus De Vries.
Niet meer zaaien
In de praktijk weten de rijstboeren dat de zaaidatum er toe doet,  maar dat de invloed ervan zo groot is, was nog niet bekend. De Vries: 'Soms lopen ze vertraging op met zaaien, omdat ze niet op tijd klaar zijn met de landbewerking of omdat de kunstmest of het bankkrediet te laat worden afgegeven. De boeren zaaien dan later. Mijn punt is: vanaf een bepaalde datum kun je beter niet meer zaaien, want dan maak je verlies.' De voorlichtingsdienst van de Senegalese overheid gaat de rijstboeren nu informeren.
Stabiele opbrengst
De Vries deed de proeven met vier rijstrassen die al in Senegal worden geteeld en een kruising van Afrikaanse en Aziatische rijst die door het Africa Rice Center is ontwikkeld. Dit laatste rijstras, dat al in Gambia en Burkina Faso is geïntroduceerd, gaf de meest stabiele opbrengst. Het onderzoek dient om de productie te verhogen. Nu nog importeert Senegal tachtig procent van de rijstbehoefte.
De rijsttelers hebben gemiddeld een hectare grond langs de Senegal rivier.  Ze maken gebruik van irrigatie. In een eerder onderzoek adviseerde De Vries de Senegalese rijstboeren dat ze twintig tot veertig procent irrigatiewater kunnen besparen met een alternatieve irrigatietechniek, zonder dat hun productie afneemt. Hij promoveert bij de leerstoelgroep Plantaardige productiesystemen in Wageningen.

Re:ageer