Wetenschap - 19 juni 2008

Tijmolie is goede zaadontsmetter

Zaden kunnen biologisch worden ontsmet met plantaardige etherische oliën. Een behandeling van half uur met tijmolie of een grapefruitextract kan al voldoende zijn om veelvoorkomende bacterie- en schimmelziekten te voorkomen, zo blijkt uit onderzoek van Plant Research International (PRI).

‘Biologische telers hebben weinig alternatieven om de zaadgezondheid te bevorderen. Er wordt wel gewerkt met stoom - de zogeheten Zweedse saunamethode – en je kunt zaden met elektronen behandelen. Die methoden zijn toegestaan, maar chemische toevoegingen natuurlijk niet’, vertelt dr. Jan van der Wolf, onderzoeker plantgezondheid bij PRI.
‘Ook uit planten afkomstige bioactieve stoffen kun je niet zomaar toepassen. De stoffen moeten op de Europese annex voorkomen om gebruikt te mogen worden in de biologische landbouw en ze moeten bovendien in Nederland geregistreerd staan als gewasbeschermingsmiddel. Dat verklaart de keuze voor etherische oliën, want die staan op de annex en mogen ook in de gewasbescherming worden toegepast omdat ze op een uitzonderingslijst staan’, aldus Van der Wolf.
Samen met collega’s onderzocht hij de werkzaamheid van een hele reeks etherische oliën in de zaadontsmetting voor een aantal bekende zaadgerelateerde ziekteverwekkers. De resultaten hiervan zijn recent gepubliceerd in het tijdschrift Seed Science and Technology.
Zaden van kool een half uur behandelen met een verdunning van 0,1 tot 1 procent etherische olie kan al voldoende zijn om 99 procent van de meest optredende bacterieziekten te voorkomen. ‘Een langere behandeling heeft niet zoveel zin omdat de zaden dan gaan kiemen. En hogere concentraties leiden tot verlies van kiemkracht’, aldus Van der Wolf. De biologische zaadbehandeling kon ook bekende schimmelziekten aanzienlijk terugdringen.
Van der Wolf: ‘Tijmolie was het meest beloftevol, op de voet gevolgd door oregano. Dat is niet zo verwonderlijk want vanwege hun antimicrobiële werking worden extracten van tijm en oregano ook wel toegevoegd aan veevoer.’ De antimicrobiële werking wordt toegeschreven aan carvacrol, een bekende bioactieve stof in beide planten.
Of de etherische oliën ook echt toegepast zullen worden in de biologische zaadontsmetting is nu een zaak van het bedrijfsleven. ‘Je hebt flinke hoeveelheden nodig en de oliën zijn niet oplosbaar in water. Maar voor een aantal combinaties van ziekteverwekkers en zaden zijn er eigenlijk geen alternatieven’, aldus Van der Wolf. Het onderzoek is gefinancierd door het ministerie van LNV.

Re:ageer