Wetenschap - 3 mei 2019

Texels lentevuur piekt in Wageningen

tekst:
Roelof Kleis
1

Een mysterieus piekje in de roetmetingen op weerstation De Veenkampen blijkt een rechtstreeks gevolg van een feestje. Niet in de buurt, maar op Texel.

© Shutterstock

‘Dit snap ik niet’, mompelde meteoroloog Bert Heusinkveld woensdagochtend toen hij een blik wierp op de metingen van het weerstation in het Binnenveld bij Wageningen. ‘Wat is hier gebeurd?’ De grafiek van de dagelijkse roetmeting liet een piek zien rond acht uur ’s ochtends. En niet zo’n kleintje ook. ‘De piek is vergelijkbaar met wat we tijdens oudejaarsnacht meten aan heel fijn stof.’

Meetreeks
Maar oud en nieuw is al lang achter de rug. Wat kon zo’n piek nou veroorzaken? De ochtendspits geeft ook vaak een flinke verhoging, legt Heusinkveld uit, maar slechts half zo hoog als nu. De Wageninge meteoroloog neemt beroepshalve regelmatig even de meetreeksen door. ‘En ik heb er nu extra aandacht voor, omdat onlangs de geheugenkaart vol zat waardoor er metingen verloren zijn gegaan.’ En als een wetenschapper ergens een hekel aan heeft, dan is het aan onderbroken meetreeksen.

De piek in de roetmetingen om 8 uur Nederlandse tijd
De piek in de roetmetingen om 8 uur Nederlandse tijd

Op zoek naar de oorzaak van de piek, dacht Heusinkveld in eerste instantie aan de kippenschuur die daags ervoor, op Koningsdag, in Renswoude in de brand was gevlogen. Maar qua tijdstip kon dat de piek niet verklaren. Collega Sytse Koopmans herinnerde zich dat er op een weerforum iets had gestaan over vreugdevuren op Texel. Qua windrichting zou het kunnen, dacht Heusinkveld.

Het was een koude nacht. In de onderste laag van de atmosfeer, de grenslaag, vindt dan weinig mening van de lucht plaats
Bert Heusinkveld, meteoroloog

Maar ‘zou kunnen’ is voor een wetenschapper als Heusinkveld niet genoeg. Hij zocht eerst op wat dat voor vuren zijn op Texel. De Meierblis is een typisch Texels fenomeen, waarbij op de avond van 30 april op 1 mei vuren worden ontstoken om de lente in te luiden. Volgens een beeldverslag van TV Noord Holland ging afgelopen dinsdagavond op meer dan tien plekken de fik in kleine en grote bergen houtig afval. Dat zou 'm dus kunnen zijn.

Meierblis
Vervolgens ging Heusinkveld aan de slag met een weermodel. Hij liet het model het traject terugrekenen dat een pakketje lucht afgelegd kan hebben dat op acht uur woensdagmorgen het Binnenveld passeerde. Bingo. De route terug loopt over Texel en ook het tijdstip klopt. Meer dan aannemelijk dus dat de Meierblis (blis betekent vuur in het Texelse dialect) zijn vieze sporen in Wageningen heeft afgeleverd.

De berekende route van het rookspoor
De berekende route van het rookspoor

Volgens Heusinkveld hebben de meteorologische omstandigheden van die nacht eraan bijgedragen dat het rooksignaal zo ver reikt. ‘Het was een koude nacht. In de onderste laag van de atmosfeer, de grenslaag, vindt dan weinig menging van de lucht plaats. Tegen acht uur, toen die lucht hier was, was de roet nog goed meetbaar. Daarna verwarmt de zon de lucht en vindt door turbulentie menging plaats.’

Longen
De meting laat volgens Heusinkveld fraai zien hoe ver een lokaal vuur kan reiken. En dat is niet helemaal onschuldig. Juist het kleine fijnstof, zoals hier gemeten, dringt het diepste door in de longen. En dat niet alleen in het Binnenveld. De roetpluim kan volgens de meteoroloog makkelijk enkele tientallen kilometers breed zijn geweest.

 

Re:acties 1

  • Karel Haan

    Moet je voorstellen dat er 1 miljoen regenwoud in enkele jaren is verdwenen. En wat dat doet voor de aarde.

    Reageer

Re:ageer