Wetenschap - 1 januari 1970

Terminator

Terminator

Terminator

Er is veel ophef ontstaan over de nieuwe Terminator-technologie, die ervoor zorgt dat het zaad van een veredeld gewas op het veld afsterft. De boer kan het gewas dus niet zelf vermeerderen. Critici vinden dat de boer zo te afhankelijk wordt van het veredelingsbedrijf. Is het onredelijk wat hier gebeurt?


Die Terminator-toepassing is maar oon aspect van het octrooi van het bedrijf Delta and Pine Land Company, een katoenzaadproducent die op het punt staat opgekocht te worden door het grote zaadbedrijf Monsanto. Je kunt met de toepassing van dat octrooi bijvoorbeeld ook voorkomen dat je suikerbieten in bloei komen of dat je sla doorschiet. Overigens werkt de techniek nog niet in de praktijk. Het is een concept op papier dat in principe kan werken, maar dat alleen nog in experimenten is toegepast

De toepassing van dit octrooi is een aanvulling op de middelen die een veredelaar heeft om te zorgen voor return on investment. Zo is er bijvoorbeeld het kwekersrecht, een soort auteursrecht van de kweker van een variƫteit. Voor herbicide-tolerante soja geldt daarnaast bescherming via het octrooirecht: je koopt het zaad met een licentie voor het gebruik. Daarin staat dat je het zaad niet zelf mag vermeerderen. Verder proberen veredelingsbedrijven altijd een hybride te kweken die de gunstige eigenschappen van de vader- en de moederplant combineert. Alle nakomeling hebben die combinatie van gunstige eigenschappen. Maar als die nakomelingen zich weer voortplanten, hebben hun nakomelingen slechts 362f de ene, 362f de andere eigenschap. Die zijn voor de boer minder interessant, dus moet hij weer hybridezaad kopen

Van oudsher heeft een boer het farmers privilege: een boer mag het zaad dat hij koopt zelf vermeerderen voor eigen gebruik. Deze nieuwe ontwikkelingen ondermijnen dus dit recht. Maar er zit ook een andere kant aan. Kijk maar naar tarwe. Daar is geen hybride-technologie voor ontwikkeld en daarom heeft een bedrijf dat tarwe verkoopt weinig inkomsten, want de boeren kunnen hun eigen zaad telen. Dus wordt er nauwelijks aan commerciƫle veredeling gedaan

Critici wijzen er verder op dat arme boeren zich veredelde zaden die beschermd zijn met Terminator-technologie niet kunnen veroorloven. Maar die boeren kunnen nu ook geen veredelde hybridezaden kopen. Daarom zijn er in de derde wereld instituten die bijvoorbeeld rijst of tarwe veredelen voor de plaatselijke boeren

Ik zeg niet a priori, zoals sommige critici: Hier is weer dat boze bedrijf Monsanto, dat probeert ons een hak te zetten. Anderzijds zou de Terminator-technologie een monopoliepositie van het zaadbedrijf in de hand kunnen werken. En dat is in potentie een bedreiging van de wereldvoedselvoorziening

Er wordt een hoop veredeld materiaal gejat, maar we hebben al kwekersrecht en octrooirecht om diefstal tegen te gaan. De Terminator-technologie is misschien niet de beste manier om daar iets aan te doen

Re:ageer