Wetenschap - 1 januari 1970

Tekeningen en schilderijen wijzen productontwikkelaars de weg

Tekeningen en schilderijen wijzen productontwikkelaars de weg

Tekeningen en schilderijen wijzen productontwikkelaars de weg


Een Wageningse promovenda heeft een methode ontwikkeld waarmee
productontwikkelaars kunnen achterhalen wat consumenten precies verwachten
van een gezond voedingsmiddel. Consumenten associëren genieten met
gezondheid, ontdekte drs Siet Sijtsema. Wat voor stoffen er in
voedingsmiddelen zitten interesseert ze minder.
,,Het heeft even geduurd voordat ik de juiste manier had gevonden’’, zegt
Siet Sijtsema. ,,Ik ben begonnen met diepte-interviews, maar daar kwam niet
zoveel uit. Mijn respondenten wisten wel wat het één en ander van gezonde
voeding, maar konden niet onder woorden brengen met wat voor gevoelens
gezonde voeding was verbonden. Ik werd niet veel wijzer over de beleving.’’

Juist in die beleving was de aan het LEI verbonden onderzoeker
geïnteresseerd. Ze wilde die graag zo duidelijk mogelijk leren kennen,
zodat ontwerpers van voedingsmiddelen meer kans hebben om gezonde
voedingsmiddelen te ontwerpen die aanslaan.
,,Uiteindelijk besloot ik vier sessies te organiseren met ieder zes
proefpersonen, waarbij ik de proefpersonen liet tekenen. ‘Teken een gezond
moment’, was de opdracht. Daarna bespraken we de tekeningen in de groep.’’
Het voordeel van die methode was dat de beleving nu ineens wel naar boven
kwam. ,,Het meest opvallend was wel dat mensen gezondheid niet alleen
associeerden met lichamelijke inspanning en sport, maar ook met ontspanning
en genieten. Mensen tekenden vaak scènes uit hun vakantie. Dat ze in de zon
lagen, bijvoorbeeld.’’
Daarna liet Sijtsema haar proefpersonen weer een abstract schilderij maken,
maar dit keer over ‘voeding en gezondheid’. De groepsleden bespraken
elkaars schilderij, en in die gesprekken bleek waarmee de proefpersonen
gezond voedsel associeerden. Gezond voedsel stond gelijk aan natuurlijk,
onbewerkt en vers voedsel.
Daarna toetste Sijtsema de gevonden verbanden. Ze vroeg proefpersonen via
vragenlijsten in hoeverre die voedingsmiddelen die deel uitmaken van de
warme maaltijd – zoals broccoli, biefstuk of yoghurt – inderdaad
associeerden met de ontdekte associaties. Toen bleek dat de proefpersonen
voedingsmiddelen die ze proefpersonen als ‘gezond’ betitelden ook vaak
aanmerkten als ‘natuurlijk’, ‘vers’, ‘onbewerkt’ en ‘voedzaam’. De
hedonistische associaties – ‘genot’, ‘geluk’ en ‘lekker’ – speelden vooral
een rol bij biefstuk, maar in mindere mate ook bij rijst. Hoeveel
koolhydraten, eiwitten of vetten er in voedingsmiddelen zaten was voor
consumenten niet duidelijk gekoppeld aan de gezondheidswaarde van
voedingsmiddelen.
,,De methode die ik heb ontwikkeld helpt fabrikanten de wensen van
consumenten om te zetten in eigenschappen van producten’’, zegt Sijtsema.
,,Zo kunnen ze voorkomen dat ze producten ontwikkelen die niet worden
verkocht.’’ |
W.K.

Siet Sijtsema promoveert op 19 maart bij prof. Wim Jongen, voormalig
hoogleraar Productontwerpen en kwaliteitskunde.

Re:ageer