Wetenschap - 1 januari 1970

Teff wil korte dagen

Nederlandse zomerdagen zijn te lang voor de glutenvrije graansoort teff. Dat ontdekte ir. Sander Van Delden van de leerstoelgroep Gewas- en onkruidecologie. Hij denkt dat het mogelijk is om via selectie en veredeling een genotype te ontwikkelen dat minder gevoelig is voor daglengte.

De van oorsprong Ethiopische graansoort wordt nu al beperkt verbouwd in Nederland. Maar de zaadopbrengsten zijn laag: zo'n duizend tot vijftienhonderd kilogram per hectare. Het probleem is dat het gewas laat in bloei komt en dat de oogsttijd daardoor laat in het seizoen ligt, in september. Het wordt dan natter, kouder en donkerder, waardoor het graan slecht afrijpt en kan gaan rotten.
Sander van Delden verrichtte daglengte- experimenten en daaruit blijkt dat de plant eerder gaat bloeien bij korte dagen. 'Het is zeker dat bij korte dagen met zo'n negen uur licht de plant snel gaat bloeien, na ongeveer veertig dagen. Dit bij een gemiddelde dagtemperatuur van circa achttien graden.' Het zwakke punt van het gewas, de vertraagde ontwikkeling ofwel de uitgestelde bloei, lijkt dus een reactie te zijn op de lange dagen die het groeiseizoen in Nederland kenmerken.
De daglengte kunstmatig verkorten is niet realistisch. Boeren kunnen teff niet op grote schaal gaan verbouwen in een kas die ze elke dag vervroegd donker maken. Van Delden denkt aan iets anders: 'Andere beperkende factoren zijn nog niet geheel uit te sluiten, maar als de daglengtegevoeligheid inderdaad het belangrijkste probleem is, is de kans op succes via verdeling zeer groot. In allerlei andere graangewassen zijn via selectie en veredeling genotypen ontwikkeld die daglengteneutraal zijn. Dit moet ook bij teff kunnen.'
Teff is niet alleen geschikt als voedsel voor mensen met glutenallergie, van wie er in Nederland ongeveer vierhonderdduizend zijn. Van Delden: 'Er kunnen ook producten voor duursporters, diabetici en mensen met overgewicht van worden gemaakt.'
De onderzoeker wil uiteindelijk vaststellen hoe de ideale teffplant er uit moet zien voor het Nederlandse klimaat. 'De volgende stap ligt bij de veredelaars. Die kunnen op grond van onze bevindingen de juiste speerpunten kiezen voor veredeling. Omdat er veel variatie is in de genenpool van teff in Ethiopi√ę, is er zeker potentie om de gewenste eigenschappen gericht te ontwikkelen.'
Van Delden werkt in zijn onderzoek samen met de bedrijven Soil & Crop Improvement (S&C), landbouwcöoperatie Agrifirm en NV Teff, de telersvereniging van boeren die teff verbouwen. / HB

Re:ageer