Organisatie - 22 januari 2009

‘TUINDERS WORDEN TEGEN ELKAAR UITGESPEELD’

De marges in de tuinbouwketen zijn oneerlijk verdeeld, stelt het LEI in een rapport dat vorige week uitkwam. Het onderzoeksinstituut bevestigt daarmee eerdere publicaties in de Consumentengids en Resource.

De teelt van tomaat, komkommer en paprika is de laatste tijd dikwijls verliesgevend voor tuinders, stelt het LEI. Dat terwijl de winstmarges van de supermarkten op peil zijn gebleven en de marge van de groothandel met vijftig procent is toegenomen. Bij de prijsvorming moeten de tuinders onderhandelen met drie grote inkooporganisaties van de supermarkten, die samen 73 procent van de markt vertegenwoordigen. Bij die prijsvorming geldt het recht van de sterkste.
Een week voor publicatie concludeerde Gerda Verburg al op basis van het rapport dat de groente- en fruittelers te lage prijzen ontvangen voor hun product. ‘Ondernemers worden tegen elkaar uitgespeeld’, aldus de LNV-minister. Ze vindt dat de telers, handelaren en supermarkten om tafel moeten om de marges in de tuinbouw eerlijker te verdelen.
De prijsvorming via de veilingklok is de afgelopen tien jaar nagenoeg verdwenen, stelt LEI-onderzoeker dr. Frank Bunte in het rapport. Nog slechts vijf procent van het aanbod wordt via de klok verhandeld. De veilingcoöperaties hebben zich omgevormd tot groothandelaren, waarbij ze tussen vraag en aanbod van groente en fruit bemiddelen. Daarbij hebben ze echter fors marktaandeel verloren aan enkele commerciële handelshuizen die dikwijls in opdracht van een of meerdere supermarkten inkopen. Hierdoor is de volledige mededinging verdwenen en de markt oligopolistische geworden, aldus Bunte. Het is niet langer duidelijk hoe de prijs van een trosje tomaten tot stand komt.
De onderzoeker laat zien dat de logistiek in de groentesector een stuk efficiënter is geworden met de oprichting van distributiecentra voor de supermarkten, maar dat de financiële voordelen daarvan vooral bij de handelshuizen terechtkomen. Verder hebben de supermarkten een tactiek ontwikkeld om stijgende telersprijzen direct door te berekenen aan de consument, maar dalende telersprijzen gedeeltelijk en vertraagd ten goede te laten komen aan de consument. Daardoor neemt het verschil tussen wat telers ontvangen en wat consumenten betalen steeds meer toe. Vooral Nederlandse supers, met Albert Heijn als marktleider, maken zich hieraan schuldig. In Duitsland, waar Aldi marktleider is, vertalen de supers lagere telersprijzen wel in lagere verkoopprijzen.
In reactie hebben telers de handen ineen geslagen in producentengroepen om een betere prijs te bedingen bij de handelaren. Deze bundeling is geen succesvolle strategie gebleken, stelt Bunte. Hij verwacht meer van overleg tussen telersgroepen, groothandels en supermarkten. ‘Eind van de zomer heb je vaak een tijdelijk overaanbod, waardoor de prijs inzakt. Als je dat ziet aankomen, kunnen telers en supermarkten via gezamenlijk promotie de verkoop stimuleren. Ze zouden dan kunnen afspreken om samen de promotiekosten te delen, maar ook de baten die dit oplevert.’

Re:ageer