Organisatie - 12 februari 2009

TOEN NATUURLIJKE SELECTIE NOG ‘NATUURKEUS’ HEETTE

‘With the compliments of the author.’ Het staat er toch maar mooi. Geschreven door Darwin zelf. Een verzamelaar zou er bijkans van gaan hyperventileren. Maar conservator Liesbeth Missel van de Forumbibliotheek wordt er niet echt warm van. Ze zou het boek bij wijze van spreken zo inruilen tegen de Zoology of the voyage of the H.M.S Beagle.

Darwin signeerde een exemplaar van <em>The different forms of flowers</em> voor de Haarlemse bloembollenkweker Krelage. Die vernoemde laten een tulp naar de wetenschapper.
Darwin signeerde een exemplaar van The different forms of flowers voor de Haarlemse bloembollenkweker Krelage. Die vernoemde laten een tulp naar de wetenschapper.

Foto: Guy Ackermans

Want dat is het enige werk van de grote meester van de evolutietheorie dat nog ontbreekt in de Darwincollectie van de bibliotheek. Die telt tientallen boeken in verschillende talen waarvan de auteur het verschijnen ‘in leven heeft meegemaakt’. Compleetheid is daarbij voor een wetenschappelijke bibliotheek belangrijker dan het hebben van een curiosum, legt Missel uit. ‘Bij ons komt er gewoon een stempel in. Het gaat ons om de inhoud.’
Al had ze natuurlijk graag een eerste druk willen hebben van On the Origin of Species. Het oudste exemplaar van Wageningen UR dateert uit 1863 en is de tweede druk van een Nederlandse vertaling. Het ontstaan der soorten van dieren en planten door middel van de natuurkeus, of het bewaard blijven van bevoorregte rassen in de strijd des levens, zo heet het boek voluit. Natuurlijke selectie heette toen nog natuurkeus.
Darwins boeken vormen de kern van de tentoonstelling ‘De evolutie van Darwin’ die vanaf vandaag is te zien in de bibliotheek in Forum. En dat zijn er nogal wat. Darwin schreef veel en over heel uiteenlopende onderwerpen. Over de evolutie uiteraard en de afstamming van de mens. Maar ook over orchideeën, zeepokken, huisdieren, cultuurplanten en wormen.
Maar de tentoonstelling laat meer zien dan Darwin alleen. Gelukkig maar, want de meeste boeken van Darwin bevatten vooral veel tekst en weinig plaatjes. Visueel fraaier zijn de boeken van wetenschappers aan wie Darwin op de een of andere manier schatplichtig is geweest. De tentoonstelling wijdt er een hele vitrinewand aan. ‘Darwins ideeën zijn niet zomaar uit het niets ontstaan. Daarom kijken we ook uitdrukkelijk naar wat er zich voor en rondom Darwin afspeelde’, licht Missel toe.
Van natuurhistoricus Johan Nieuhof ligt er bijvoorbeeld een prachtig geïllustreerd exemplaar uit 1682 van de Gedenkweerdige Brasiliaense zee- en lantreize. De reis van Darwin op de Beagle past in een lange traditie van ontdekkingsreizen met een natuurwetenschappelijk aspect.
Evenveel aandacht is er voor de tijd na Darwin. Inhoudelijk is Missel hier bijgestaan door informatiespecialist en evolutiebioloog Marco van Veller. Hij richtte een vitrinewand in met wat er gebeurde met de evolutietheorie. Die boeken komen uit de gewone collectie van de bieb. Met als allerlaatste in de rij het lesboek Evolutie, een introductie van de Wageningse professor Rolf Hoekstra.
Maar wie kreeg nou die complimenten van Darwin? Dat was de Haarlemse bloembollenkweker Jacob Heinrich Krelage. De twee hebben elkaar waarschijnlijk in 1866 ontmoet tijdens een congres in Londen. De complimenten sieren de titelpagina van The different forms of flowers on plants of the same species, een boek van Darwin uit 1877. HIj kreeg er ook iets voor terug. Uit bewondering vernoemde Krelage in 1889, zes jaar na Darwins dood, een tulp naar hem. / Roelof Kleis

‘De evolutie van Darwin’ is tot eind mei te zien bij de afdeling Speciale Collecties van de Forumbibliotheek. Openingstijden: ma-vr van 09.00-17.00 uur. Elke vrijdag is er tussen 12.30-13.30 uur een toelichting op de tentoonstelling.

Re:ageer