Wetenschap - 1 januari 1970

Supersjalotje voor Java

Onderzoekers van Plant Research International hebben een sjalotje ontwikkeld, die dankzij een genetische ingreep resistent is geworden tegen de larve van de Floridamot. De gensjalot is bedoeld voor de tropen, waar de mot de boeren het leven zuur maakt.

‘Als de sjalotjes in gebieden als Java ontkiemen, dan zie je het vaak al direct’, zegt dr. Chris Kik van Plant Research International. ‘Floridamotten komen op de blaadjes af en leggen er hun eitjes op, en de larven vreten de sjalotten aan. Dat gebeurt in het droge seizoen. In het natte seizoen vallen de sjalotten ten prooi aan schimmels als Alternaria en Colletotrichum.’
De schade is aanzienlijk, benadrukt Kik. ‘In Nederland zijn sjalotjes niet zo belangrijk, maar in Midden-Java staat een gebied van negentigduizend hectare vol met sjalotjes. Dat is de achtergrond van ons project.’
Dat project begon binnen Plant Research International in 1995, toen dr. Gérard Grubben een samenwerkingsprogramma tussen Indonesië en Nederland opzette. In het project Biobrees ontwikkelden Indonesische en Nederlandse onderzoekers verbeterde gewassen voor de tropen. ‘We hebben eerst gekeken of we resistenties vonden bij wilde varianten’, zegt Kik. ‘Maar die waren er niet. Dan ga je denken aan genetische modificatie.’
De nieuwe sjalot, die de onderzoekers van PRI presenteren in een recente editie van het tijdschrift Transgenic Research, heeft twee nieuwe genen gekregen van Bacillus thuringiensis. Genen van die bacterie zitten ook in de Bt-maïs. ‘Mensen hebben de indruk dat het inbrengen van nieuwe genen tegenwoordig routine is’, zegt Kik. ‘Maar toen wij met dit project begonnen had niemand nog geprobeerd om uien of sjalotten genetisch te transformeren. Een promovendus, dr. Si-Jun Zheng, heeft bij ons toen de technologie ontwikkeld waarmee je dat kan doen.’ Vervolgens heeft Zheng als post-doc de Bt-genen in de sjalot gebracht.
Of de nieuwe sjalot iets gaat betekenen voor de teelt op Java valt nog te bezien. ‘Eerst moeten we hem gaan uittesten in veldproeven’, zegt Kik. ‘En dan is er nog de kwestie van de patenten. We moeten de houders van de patenten op gebruikte modificatietechnologieën en de nieuwe genen tevreden stellen. Tenslotte moeten we nog gaan praten met de zaadbedrijven die Java van nieuwe sjalotten voorzien.’ / WK

Re:ageer