Organisatie - 1 januari 1970

Supergezonde sla door veredeling

Het maken van smakelijker tomaten of sla met meer gezonde stoffen door veredeling is minder utopisch dan onderzoekers dachten. De biochemische samenstelling van een plant wordt namelijk sterk bepaald door zijn erfelijke eigenschappen. Deze ontdekking van Wageningse en Groningse wetenschappers is 4 juni online gepubliceerd in Nature Genetics.

‘Een plant kan rustig duizenden specifieke stoffen aanmaken. Welke dat zijn en hoeveel ervan wordt aangemaakt is vaak een gevolg van omgevingsfactoren. Een plant die onder stress staat of weinig licht krijgt maakt andere stoffen aan. Uit onderzoek blijkt nu dat je van ongeveer 75 procent van de inhoudsstoffen een genetische component kunt identificeren die deze variatie reguleert. Er is dus een genetische basis aanwezig waardoor je op gewenste stoffen kunt selecteren’, zegt ing. Joost Keurentjes, onderzoeker bij de Laboratoria van Erfelijkheidsleer en Plantenfysiologie en eerste auteur van het artikel. Ook het Rikilt, Plant Research International en bioinformatici van de Rijksuniversteit Groningen zijn bij de publicatie betrokken.
‘We hebben het uitgezocht voor Arabidopsis. De zandraket is weliswaar een modelplant, maar het is veel breder toepasbaar. Als je zoetere tomaten wil hoeven die tomaten niet in Zuid-Europa te staan, maar kun je door gerichte veredeling ook zo’n tomaat voor de Nederlandse kassen maken. In principe gaat ons verhaal ook op voor andere organismen zoals bijvoorbeeld gewenste stoffen in de melk van vee’, aldus Keurentjes.
Om de genetische achtergrond van inhoudsstoffen te kunnen doorgronden, kozen de onderzoekers voor een ‘blinde aanpak’. ‘We isoleren niet eerst één metaboliet, maar nemen gewoon het hele soepje, waar honderden inhoudsstoffen in zitten. Dankzij ontwikkelingen in de analysetechniek krijgen we een piekpatroon waarbij ieder piekje staat voor zo’n onbekende metaboliet. Het is niet eenvoudig hier wijs uit te worden, maar onze Groningse collega’s hebben daar software voor geschreven. Zo kun je vaststellen welke metabolieten vermoedelijk door dezelfde genen worden gereguleerd, zelfs als hun identiteit niet of nog niet bekend is’, zegt Keurentjes.
Een opmerkelijke bevinding is dat zo’n 700 metabolieten alleen maar in één herkomst van Arabidopsis voorkomen. Keurentjes: ‘Een Arabidopsis uit Polen beschikt dus over heel andere inhoudsstoffen dan een zandraket van de Kaapverdische eilanden. Soms kunnen ouderplanten een stofje niet aanmaken, omdat bij elk een ander deel van de chemische route ontbreekt, maar het nageslacht kan het wel omdat die wel over de volledige genetische informatie beschikken.’ Doordat de metabolieten zijn te herleiden op bekende kilometerpaaltjes op het DNA voor kwantitatieve eigenschappen, de zogeheten QTL’s, kunnen veredelaars er gericht én al in het kiemstadium op selecteren. Dit past volgens Keurentjes geheel bij de nieuwe stroming in de plantenveredeling waarbij er steeds meer aandacht komt voor smaak en gezondheidsbeschermende stoffen. / GvM

Re:ageer