Wetenschap - 22 maart 2007

Studie onder bloeddonoren weerlegt ijzerhypothese

Het doneren van bloed beschermt niet tegen hart- en vaatziekten. Dat concluderen Wageningse onderzoekers uit een studie waarin ze vierhonderd donoren en tweehonderd niet-donoren met elkaar vergeleken.

544_nieuws.jpg
544_nieuws.jpg

Foto: .

De theorie dat een hoge ijzerspiegel slecht is voor hart- en bloedvaten zingt al rond sinds 1981. In dat jaar concludeerde de Amerikaanse onderzoeker Jerome Sullivan dat vrouwen minder kans hadden op hartziekten dankzij hun menstruatie. Die zou hun ijzerspiegel verlagen. IJzer in het bloed, aldus Sullivan, tast de vaatwanden aan en versnelt atherosclerose.
‘Daarom onderzochten we in deze studie mensen tussen de vijftig en de zestig die een paar keer per jaar bloed doneren’, vertelt co-auteur dr. Marianne Geleijnse van de afdeling Humane voeding. ‘Zij hadden minder gebonden ijzer in hun bloed, en ook minder ongebonden ijzer.’
Volgens recente theorieën zou vooral dat ongebonden ijzer gevaarlijk zijn, omdat het makelijker kan reageren tot een agressieve verbinding. Maar toen de Wageningers in bloedvaten van de hals gingen kijken naar tekenen van atherosclerose, vonden ze zo goed als niets. ‘Die bloedvaten heten carotiden’, legt Geleijnse uit. ‘Ze voorzien de hersenen van bloed. Als de vaatwanden van de carotiden dikker worden, dan wijst dat op atherosclerose. Verdikte vaatwanden in de carotiden zijn een goede voorspeller van hartinfarcten en beroerten. De bloeddonoren in onze studie hadden een iets dunnere vaatwand dan niet-donoren, maar dat effect was bijzonder klein. Het was niet statistisch, en ook niet klinisch significant.’
Toch zijn bloeddonoren volgens studies gezonder dan niet-donoren. ‘Dat komt omdat bloeddonoren een afwijkende groep zijn’, zegt Geleijnse. ‘Ze zijn bewuster en leven waarschijnlijk gezonder. Bovendien mogen ongezonde mensen vaak geen bloeddonor worden.’
De eerste auteur van het onderzoek is ir. Mariëlle Engberink. Het artikel verschijnt binnenkort in Atherosclerosis. Geleijnse heeft niet de illusie dat de publicatie het einde van de ijzerhypothese zal betekenen. ‘De ijzerhypothese is al vaker weerlegd. Maar dit soort theorieën is hardnekkig. Er is een categorie onderzoekers die zich in zo’n theorie vastbijt en maar door blijft gaan met het verkondigen van De Waarheid. Niets kan ze overtuigen.’

Re:ageer