Nieuws - 4 september 2017

Studie Aziatische hoornaar

tekst:
Roelof Kleis

De Wageningse bijenexperts gaan inventariseren of en hoe de bijenhouderij zich kan voorbereiden op de komst van de Aziatische hoornaar.

© Danel Solabarrieta

De Azitatische hoornaar (Vespa vetulina) is een exotische wespachtige die in 2004 vanuit China naar Europa is overgekomen. Een koningin kwam met een vracht verpakt aardewerk mee naar Frankrijk. Vandaar heeft de hoornaar zich langzaam maar zeker over het continent verspreid. Het beestje is inmiddels in alle ons omringende landen gesignaleerd.

Tijd
‘Recent nog in het Belgische Doornik, op zo’n zeventig kilometer van de Nederlandse grens’, vertelt bijenman Bram Cornelissen van Biointeracties
en Plantgezondheid. ‘Het beestje komt dus redelijk dichtbij.’ Het is volgens
Cornelissen een kwestie van tijd voordat de eerste Aziatisch hoornaar in ons land wordt gezien. ‘Het diertje kan 30-40 kilometer per dag vliegend afleggen. En per transport kan het natuurlijk sneller.’

Maar dat zal pas op zijn vroegst volgend jaar zijn. Het seizoen is nu voorbij. Tegen die tijd hoopt Cornelissen op een rijtje te hebben wat de mogelijke gevolgen van de komst van de hoornaar kan zijn voor bijenhouders en de bestuiving in zijn algemeenheid. De Aziatische hoornaar is een insecteneter, maar komt bijvoorbeeld ook op slachtafval af. De honingbij staat volgens Cornelissen prominent op het menu.

De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot. Europese wetgeving verplicht het om die te bestrijden
Bram Cornelissen

‘De tactiek die de hoornaar toepast is dat ze met een paar exemplaren voor de ingang van de kast gaan hangen. Daar wachten ze op terugkerende bijen, die ze vervolgens uit de lucht plukken.’ Dat gaat er niet zachtzinnig aan toe. De bijen worden in stukken geknipt door de kaken van de hoornaar en het ‘vlees’ wordt meegenomen naar huis. Op die manier kunnen ze hele volken decimeren of in ieder geval verzwakken.’

Vespa_velutina3.jpg

Individuele bijen hebben weinig in te brengen tegen de veel grotere (max. ruim drie cm) hoornaars. Alleen door samenwerking maken bijen volgens Cornelissen een kans. Hij moet in opdracht van het ministerie van Economische Zaken uitzoeken wat bijenhouders aan maatregelen kunnen of moeten treffen. ‘De hoornaar is een invasieve exoot. Europese wetgeving verplicht het om die te bestrijden.’   

Alarm
De eerste moeilijkheid daarbij is het identificeren van de Aziatische hoornaar.  Volgens Cornelissen zijn er de afgelopen weken al dertig foto’s van mogelijke hoornaars bij de Wageningse bijengroep binnengekomen. Al die keren bleek het vals alarm. De Aziatische hoornaar lijkt namelijk nogal op zijn Europese broertje, de Vespa crabro. Andere wespensoorten en zweefvliegen maken voor niet-kenners een adequate identificatie lastig.

Op een speciale site van WUR staat een factsheet die wat houvast kan bieden. Wie dan nog denkt dat-ie er echt eentje in het vizier heeft, wordt verzocht dat te melden bij waarneming.nl of telmee.nl.