Wetenschap - 1 januari 1970

Studenten landschapsarchitectuur werken aan stukje Russisch paradijs

Studenten landschapsarchitectuur werken aan stukje Russisch paradijs

Studenten landschapsarchitectuur werken aan stukje Russisch paradijs


Zes weken lang hebben Bertram de Rooy (21) en Sander Rombout (23) in Rusland aan de voorbereiding gewerkt. Ze hebben parken afgelopen, archieven uitgespit, tekeningen bestudeerd, ontwerpen getekend, gebrainstormd met Russische studenten via een tolk en dit alles besproken onder een glas wodka of een halve liter van Ruslands beste bier, Baltika 3. Deze week was het zover: de start van de vijfdaagse conferentie Problemen rond de reconstructie van de Zomertuin in Sint-Petersburg

De Zomertuin werd in 1704 ontworpen in opdracht van tsaar Peter de Grote door de Hollandse hovenier Jan Roosen. De baroktuin aan de rivier de Neva is een klein, groen paradijs van twaalf hectare tussen vier drukke verkeerswegen in de stad. Tussen 150 jaar oude Hollandse linden staan standbeelden uit de achttiende eeuw, toen een overstroming de tuin ruïneerde en tsarina Catherina de Grote de Zomertuin opnieuw liet inrichtten naar Engels model. Door te weinig onderhoud en de snelle groei van de bomen is er van de oorspronkelijke tuinontwerpen weinig meer terug te zien

De initiatiefnemer van de conferentie, de Nederlandse stichting Steun Parken en Landschappen Sint-Petersburg, wil dat daar verandering in komt. Het congres is multidisciplinair van opzet. Naast analyses over het ontwerp en de structuur van de tuin besteden de studenten aandacht aan de dendrologie, geschiedenis, grond-, water- en luchtvervuiling en stedenbouwkundige ligging. De twee Wageningers werken samen met vijf studenten uit Delft en Velp en veertien Russische architectuur- en bosbouwstudenten

Een conferentie beperkt zich in Rusland meestal tot het geven van ellenlange lezingen met weinig discussie. Het Zomertuincongres verraste daarom met vier workshops, waarin de deelnemers brainstormden en toekomstscenario's bespraken. Er was een minimumgroep die antwoord gaf op de vraag: hoe kunnen we de tuin reconstrueren met zo min mogelijk geld? De maximumgroep mocht naar eigen inzicht ontwerpen bedenken en de zomertuin helemaal op zijn kop zetten. Een commerciegroep bekeek hoe je de tuin het beste kunt exploiteren. En de sociale groep kwam met haar ontwerp de vaste bezoekers tegemoet, zoals vrouwen met kleine kinderen, liefdeskoppeltjes en krom lopende omatjes

Bertram de Rooy zat in de belangrijkste groep, de maximale. Door de radicale en voor Russen zelfs choquerende ideeën brak deze groep de discussie open. Van deze groep kwam het provocerende idee van een ondergrondse parkeergarage en de transformatie van de huidige historische tuin tot een modern toeristenpark. Russische landschapsarchitecten en conservatoren reconstrueren een park liever door naar het verleden te kijken. Ook de commerciële werkgroep van Sander Rombout zorgde voor enige consternatie onder het Russisch publiek. Met een groot restaurant, winkels, speelvelden en meer ruimte voor exposities en muziekuitvoeringen leek de tuin de kant van een amusementspark op te gaan

Uiteindelijk spitste de discussie tussen de Nederlandse en Russische landschapsarchitecten en studenten zich toe op de vraag: is de Zomertuin een monument of een stadspark? Het merendeel van de Russen was voor een monument, wat betekent dat de tuin op lange termijn gereconstrueerd moet worden als in de zeventiende eeuw. Nederlanders waren groot voorstander van een stadspark, waarin monumenten de ruimte krijgen en aandacht is voor nieuwe activiteiten, maar waarin de oude layout geen overheersende rol speelt. Dit meningsverschil zorgde ervoor dat er geen gezamenlijk herstelplan op tafel kwam. Reconstructie of transformatie is altijd een gevoelig onderwerp, aldus Bertram de Rooy. Persoonlijk vind ik dat je een park moet zien als een mens, die ook continu verandert. Monumentale elementen of beelden moet je natuurlijk bewaren. Maar wie een park terugbrengt naar de situatie van drie eeuwen geleden, sluit het af voor ontwikkelingen die het park een nieuwe geschiedenis kunnen geven.

Re:ageer