Wetenschap - 7 september 1995

Student zorgt voor sfeer in de supermarkt

Student zorgt voor sfeer in de supermarkt

Studenten kopen pasta, mais, bonen en gepelde tomaten in blik, maar relatief ook vaker flessemelk en vegetarisch vlees dan de gemiddelde supermarktbezoeker. Ze winkelen graag goedkoop, maar zijn ook in voor het duurdere gemaksvoedsel. Het zijn gezellige klanten, oordelen de Wageningse kruideniers.


Violeta Traicevski zoekt tussen de blikjes tonijn en sardines naar gerookte oesters. De Australische Ph.D.-studente, pas drie weken in Nederland, is nog niet gewend aan het assortiment van de C1000 aan de Geertjesweg. Ze doet ook regelmatig boodschappen bij Albert Heijn, als ze toevallig in de buurt is. De supermarkt is hier veel duurder dan in Australie. Zeker groenten, fruit en vlees."

Om kwart over vijf zijn drie kassa's van de C1000 in bedrijf. Een handvol medewerkers is in dit laatste bedrijfsuur druk bezig met vakkenvullen. De C1000 verkoopt vier- tot zesduizend verschillende produkten.

Nico Mostert nam een paar jaar geleden samen met zijn broer de supermarkt van zijn ouders over. Hoeveel studenten zijn klantenkring telt, durft hij nauwelijks te schatten. Grofweg vijf procent?" Maar aan zijn omzet merkt hij wel dat ze zijn winkel binnenwandelen. Hij spreekt van studentenfood: champignons, paprika, ananas en bruine bonen; spaghetti, macaroni-mix en blikken gepelde tomaten. Als de studenten op vakantie zijn, lopen die dingen minder hard."

Tussen vijf en zes merkt hij het ook op de winkelvloer. Dan is het druk. Studenten koken vaak samen en die zie je meestal met twee of drie staan kletsen of keten."

Mostert doet geen speciale moeite om de studenten binnen te halen in zijn buurtsupermarkt. Vroeger werden we wel eens benaderd door studenten van een flat om een feest te sponsoren. In de vorm van korting of een geldbedrag. In het begin deed ik het wel, maar je moet ergens een grens trekken."

Kikkererwten

Voor de Albert Heijn zijn de studenten een aparte doelgroep, vertelt assistent-bedrijfsleider Frank van der Horst. Reden om de AID te sponsoren, met onder andere een ontbijtpakket, snacks en een ijsje. Het is de kunst de studenten bij AH naar binnen te lokken, vindt Van der Horst. Het is een grote groep; de meesten blijven vier tot vijf jaar komen."

De AH in Wageningen verkoopt tien- tot twaalfduizend verschillende produkten, maar de oesters die de Australische Traicevski zocht, staan ook hier niet op de schappen. De student drukt een duidelijk stempel op het assortiment. De Wageningse AH is een van de weinige filialen waar melk in flessen te krijgen is. We hebben een groot assortiment vegetarisch vlees, want landbouwstudenten eten bewust."

Studenten willen tot half zeven brood kopen. Van der Horst: We moeten het laatste uur ingaan met zo'n vijftig broden. Als je dat de eerste keer ziet, schrik je: straks blijven we met dat brood zitten. Maar het wordt verkocht."

Aan de ene kant is de student heel zuinig; aan de andere kant moet het soms heel speciaal zijn en maakt het niet uit wat het kost, merkt Van der Horst. We hebben produkten die het goed doen bij studenten en allochtonen. Kikkererwten, dolma's in blik of heel speciale vruchtensappen." Ook is de student wel te vinden voor hoogwaardige kant-en-klaar-maaltijden, gemaksvoedsel in kruidenierstaal.

Al heeft AH een landelijk reclamebeleid, de filialen bekijken zelf hoe ze daarmee omspringen. Als AH de pasta in de reclame doet, zullen sommige filialen daar verder niets van merken. Maar wij maken er flink wat ruimte voor vrij. Pasta is lekker, goedkoop en voedzaam; daar houdt de student van. Buitenlands bier met een gratis glas, dat loopt ook als een trein. Wel geloof ik dat we aan studenten naar verhouding minder gewoon bier verkopen. Want er is een mannetje dat dat met een steekwagentje aan huis komt brengen."

Studenten in de winkel, dat betekent voor Van der Horst gezelligheid. Het studentenpubliek zorgt voor een aparte winkelsfeer. Ze ontmoeten elkaar hier. Ze hebben wel een beetje branie en dat kan leuk zijn. Als ze met een groep binnenkomen, permitteren ze zich meer dan wanneer ze alleen zijn, denk ik. We hebben wel eens 's morgens lege bierglazen in de schappen gevonden. Waren ze de vorige dag na een borrel nog even binnengelopen. En als je vroeg aan je werk begint, kom je ze 's ochtends wel eens tegen als ze naar huis gaan."

Mais

Leon Massop zwaait de scepter over de Edah. Vijf kassa's, ongeveer zesduizend produkten. Volgens de schatting van Massop bestaat veertig procent van zijn klantenkring uit studenten. Eind van de middag hebben we eigenlijk alleen nog studenten. De reden? Ik denk onze scherpe prijzen in vergelijking met anderen, en toch kwaliteit. En de centrale ligging. Ik denk dat ze ook komen omdat het aan de kassa snel doorstroomt. Studenten staan niet met 150 gulden aan boodschappen in de rij, dus het schiet op."

Onlangs begon Massop met de verspreiding van Edah's antwoord op Airmiles: de Edah-klantenkaart. Via de kaart kan Edah bijhouden wat voor soort inkopen de klant doet. Het moederconcern Vendex Food Group in Helmond verwerkt binnenkort de gegevens en trekt de conclusies. Straks kunnen we wellicht met het oog op studenten speciale aanbiedingen doen. Deze Edah doet het goed bij studenten. Je kan dus hier produkten uitproberen, voor je ze in andere studentensteden aanbiedt."

Zonder aarzeling somt Massop een rits produkten op die bij studenten goed scoren. Blikjes mais, dat is een uitschieter. De gemiddelde Edah verkoopt er dertig tot vijftig per week; wij wel vijf- tot zeshonderd. Gepelde tomaten is ook zo'n artikel. Appelsientje, goedkope macaroni. Luxe artikelen ook. De duurdere kant-en-klaar-maaltijden scoren goed, net als Max-Havelaarkoffie en losse thee."

Ze zijn vaak vrolijk, de studenten. Minder rustig dan andere klanten. Je moet er wel mee kunnen omgaan, want ze zijn speels. Niet streng zijn, maar een grapje maken. Eind van de middag staan ze vooral achter in de winkel, bij de groente-afdeling en het vlees. Velen kennen me ook. Ik doe vaak vlees in de aanbieding. Ze noemen me de nu-man, omdat ze mij die aanbiedingsstickers op de verpakking zien plakken."

Rijst

Oranje en groene pompoenen liggen door elkaar heen in de kist. Natuurvoedingswinkel Buys & Ko verkoopt alles wat een huishouden nodig heeft: naast verse groenten, zuivel en granen bijvoorbeeld schoonmaakmiddelen en uitwasbaar maandverband. Hans Klaassen, een van de drie beherende vennoten, schat het aantal produkten op 2100. Zeker, studenten maken deel uit van het klantenbestand. Twintig procent?" zegt hij voorzichtig. Het is moeilijk te zeggen. Wij kennen ze als student, maar misschien zijn ze inmiddels afgestudeerd en hebben ze een baan."

Studenten kopen vooral het basispakket: brood, granen, rijst, groente, fruit. Je ziet dat mensen hun prioriteiten heel verschillend stellen. De een haalt hier alleen brood, de ander alleen zuivel of groenten. Wat met name opvalt is dat studenten bij ons geen luxe dingen kopen. Gemaksvoedsel zit bij ons wel in de lift, maar we verkopen het meer aan mensen met een baan of een gezin."

Klaassen verkeert in de unieke situatie dat hij de intellectuele voorhoede van de ecologische beweging elke dag over de vloer heeft. We zitten in het epicentrum van alles wat er gebeurt op het gebied van milieu en landbouw. Door heel Nederland hebben mensen uit de ecologische landbouw hier gestudeerd. Dus onze klanten weten ontzettend veel van onze produkten. Iemand die gigantisch veel weet over appels, daar luister ik aandachtig naar. Die kan over een plekje zeggen: Dat is die ziekte, of De opslag is niet goed geweest. Ze houden ons alert. Dat zal in andere natuurvoedingswinkels wel minder zijn."

Kratten

De kruideniers melden dat ze onder studenten geen bijzondere bieromzet hebben. Geen wonder, want veel Wageningse studentenflats laten het aan huis bezorgen. De chauffeur van Woudenberg Dranken heeft er een halve dagtaak aan. Assistent-bedrijfsleider Robert Elders schat dat hij bij de gemiddelde studentengroep eens in de twee a drie weken een stuk of zeven kratten laat bezorgen. Maar er zijn ook uitschieters. Elders kent een adresje - hij noemt geen huisnummer maar het is aan de Nobelweg - waar er elke week vijftien kratten doorheen gaan. Ik verbaas me wel eens als ik hoor klagen over de hoogte van de studiebeurzen. Maar waarschijnlijk horen onze klanten tot degenen die door thuis worden gesponsord."

Twee of drie keer per jaar geeft Woudenberg een speciale folder uit met aanbiedingen voor studenten. Vooral aanbiedingen-met-bierglas doen het goed. Dat gaat harder dan het zesde flesje gratis."

Woudenberg heeft een hitlist, onthult Elders. Van afdelingen die niet meer op rekening mogen bestellen. Die hebben het te bont gemaakt: zelfs twee weken na de herinnering moest de drankenhandel nog op het geld wachten. Degenen die te lang op zich laten wachten, betalen voortaan contant. Het helpt wel als onze chauffeur er ook naar vraagt. De meeste studenten kennen hem wel; hij moppert altijd omdat de kratten nog op de balkons staan als hij komt. Hij vraag botweg waar het geld blijft. En dat werkt."

Re:ageer