Wetenschap - 1 januari 1970

Stresseiwit maakt mutaties onzichtbaar

Stresseiwit maakt mutaties onzichtbaar


Sommige eigenschappen van soorten zijn nauwelijks te veranderen. Zo hebben
verschillende soorten fruitvliegen een constant aantal borstelharen, hoe je
ze ook met elkaar kruist of op een andere manier ingrijpt in hun genoom.
Onderzoekers spreken dan van 'genetische robuustheid'.
De Wageningse geneticus dr Arjan de Visser schreef een overzichtsartikel
over dit wonderlijke verschijnsel. Het onderwerp roept associaties op met
de 'levende fossielen', zoals Charles Darwin ze noemde: soorten die al
miljoenen jaren niet zijn veranderd. ,,Organismen kunnen in een omgeving
leven die niet verandert, waardoor ze dus ook niet hoeven te veranderen.
Maar wij hielden ons bezig met een ander verschijnsel: de onmogelijkheid
van sommige erfelijke eigenschappen om in het fenotype van het organisme te
veranderen, ook al verandert het genotype wel.''
,,We hebben het idee dat er mechanismen zijn die nieuwe mutaties
wegbufferen'', zegt De Visser. ,,Onderzoekers hebben ze beschreven bij de
fruitvlieg en het plantje Arabidopsis.'' Je moet die mechanismen zoeken op
fysiologisch niveau, zegt de Visser - bijvoorbeeld op dat van de
stresseiwitten. ,,Stresseiwitten helpen bij de vouwing van andere eiwitten.
Uit experimenten weten we dat de fruitvlieg zijn gebrek aan variatie heeft
te danken aan een bijzondere groep van die eiwitten: de heat-shock
proteins. Cellen maken die normaliter aan om de effecten van oververhitting
te minimaliseren, maar ze blijken ook mutaties onzichtbaar te maken. Er
zijn wel eens fruitvlieg- en arabidopsismutanten gecreƫerd die geen heat
shock proteins meer aanmaakten. Die bleken allerlei bizarre mutaties te
hebben die je bij andere fruitvliegen niet zag.''
De Vissers artikel verscheen in de septembereditie van Evolution. |
W.K.

Re:ageer