Wetenschap - 1 januari 1970

Stikstofverlies koe daalt door voeren van getoast zaad

Stikstofverlies koe daalt door voeren van getoast zaad

Stikstofverlies koe daalt door voeren van getoast zaad

Een koe scheidt minder stikstof uit via de urine als peulvruchtzaden getoast door het voer gaan. Tegelijkertijd produceert de koe meer melk en neemt ook de hoeveelheid eiwit in de melk toe. Dat concludeert dr Jacob Goelema, die 29 maart promoveerde bij dr ir Seerp Tamminga, hoogleraar Veevoeding

De pens heeft een sleutelrol bij de vertering. De microben hierin bepalen hoeveel nutriƫnten voor de koe beschikbaar komen. Het eiwit uit zaden van vlinderbloemigen komt heel snel beschikbaar. De microben gebruiken dit eiwit voor de eigen groei en vermeerdering. Maar daar hebben ze ook energie voor nodig. Dat komt uit ruwvoer als gras, stro en hooi. Helaas komt die energie heel traag beschikbaar, waardoor er een relatief eiwitoverschot ontstaat dat niet benut kan worden. Dit eiwit wordt ammoniak, die via de urine de koe verlaat

Een hittebehandeling als toasten vertraagt de vertering van zaden, zodat ze meegevoerd worden naar de darmen. Komen de eiwitten pas in de darmen beschikbaar, dan kan de koe er nog wel wat mee. De eiwitten gaan niet verloren maar komen terecht in de melk. Dat is vooral van belang bij hoogproductieve koeien die meer dan 25 kilo melk per dag produceren, omdat die anders een tekort aan eiwit krijgen

Tegelijkertijd vond Goelema dat ook het zetmeel minder snel beschikbaar kwam. De verwachting was juist dat dit sneller beschikbaar zou komen, een ongewenste ontwikkeling. Zetmeel is een niet-structureel koolhydraat dat ook in de darmen verteerd kan worden. Komt het minder snel beschikbaar, dan hoeft de pens zich alleen bezig te houden met de vertering van structurele koolhydraten, wat alleen in de pens kan plaatsvinden

Ook ontdekte Goelema dat het pelleteren van diervoeders - het persen van meel tot een brokje - de verteerbaarheid van eiwit versnelt. Pelleteren verhoogt weliswaar de temperatuur maar die is niet voldoende om de vertering te verlagen. Wel blijken de deeltjes in het brokje kleiner te zijn dan in het oorspronkelijke meel. Deze vinding heeft al geleid tot de tendens bij mengvoerleveranciers om voer ook als enkelvoudige grondstof aan te bieden in plaats van alleen als mengvoer. L.N

Re:ageer