Wetenschap - 20 juni 2002

Stage: Roemeense pensioenen

Stage: Roemeense pensioenen

Marjolein de Bruin, vijfdejaars Rurale Ontwikkelingsstudies

"In Tsjechi? kwam ik op het idee. We kregen daar een rondleiding door een kerk van een oudere man, die vertelde dat hij zo leed onder het wegvallen van een goed pensioen. In de transitielanden worden ouderen voor de toekomst opgeofferd. Al het geld dat je in hen steekt, is namelijk niet productief.

In Nederland kreeg ik contact met de Roemeense federatie voor pensioengerechtigden. Daar kon ik onderzoek komen doen naar de financi?le situatie van ouderen. De eerste weken heb ik contacten gelegd met overheden, NGO's en wetenschappers. Het lukte me maar moeizaam. Het oude centralistische denken is ingebakken in die mensen. Een brief van de Nederlandse ambassade deed uiteindelijk wonderen. Opeens kreeg ik overal toestemming voor.

Na een paar weken in een veel te duur penthouse te hebben gewoond, vond ik een adresje bij een oude vrouw. Heel interessant, want zo woonde ik bij mijn studieobject in. Ik leefde in de woonkamer. De eerste twee weken moest ik deze delen met een jonge docente Engels. We sliepen met z'n twee?n in hetzelfde bed. We hebben ontzettend veel lol gehad.

De verhalen die ik van ouderen hoorde, waren schokkend. Mijn begeleider zei toen ik terugkwam in Nederland: "Of je gegevens kloppen niet, of ik moet echt medelijden hebben met die mensen daar." Doe dat laatste maar! Zo was ik bij de oma van mijn vertaalster. Die had aan het eind van de maand gewoon honger, omdat ze geen geld meer had voor eten. Volgens de overheid vullen mensen hun pensioen aan met kleine baantjes. Het probleem is dat ze dat wel willen, maar dat er geen werk is.

Het beeld dat mensen van Roemeni? hebben, is vaak negatief. Dracula, het boek van Bram Stoker bijvoorbeeld, speelt zich af in Transsylvani?, het huidige Roemeni?, waar wolven en beren vrij rond zouden lopen. Ook de Roemenen zelf vroegen aan mij wat ik van hun land vond. Ze waren bang dat ik me onveilig zou voelen en negatief zou zijn. Toch heb ik me in Boekarest geen moment onveilig gevoeld. Terwijl ik er wel in mijn dure jas rondliep.

Het centrum van de stad doet westers aan. Er ligt een grote boulevard, die, naar de wil van ex-dictator Ceaucescu, zestig centimeter breder is dan de Champs Elys?es. Daarnaast wordt er nog steeds gebouwd aan zijn paleis, dat het grootste overheidsgebouw ter wereld moest worden. De oude kern van de stad is voor dit project afgebroken. Ceaucescu leed aan grootheidswaanzin en was de relatie met het volk totaal kwijt. Zo gaat het verhaal dat hij vlak voor zijn afzetting, pensioengerechtigden honderd lei extra beloofde. Zelfs in die tijd een schijntje. Maar hij had het gewoon niet door."

Arin van Zee

'De oma van mijn vertaalster had aan het eind van de maand gewoon honger omdat ze geen geld meer had'

Re:ageer