Wetenschap - 3 december 2009

Spinoza-winnaars gaan migraine te lijf

De drie prijswinnaars van de NWO-Spinozapremie 2009 steken een deel van hun prijzengeld in migraineonderzoek.

Marten Scheffer, hoogleraar Aquatische ecologie en waterkwaliteitsbeheer, gaat samen met biomedicus Albert van den Berg van de Universiteit Twente en migraine-expert Michel Ferrari van het Leids Universitair Medisch Centrum de ziekte op onconventionele wijze benaderen. Scheffer ziet grote voordelen in het samenwerken met collega's uit verschillende disciplines. 'Zo kun je met een frisse blik tegen een probleem aankijken.'
Hyperactiviteit
Volgens Scheffer kun je een migraineaanval zien als een kantelpunt in de hersenen; de hersenactiviteit slaat op hol. 'Normaal vuren hersencellen gecontroleerd, als gevolg van bijvoorbeeld een zintuiglijke prikkel', legt hij uit. 'Maar voorafgaand aan een migraineaanval raakt het vuren in een klein gebiedje ongecontroleerd doordat de ene cel de andere activeert. Dan heb je de poppen aan het dansen.' De hyperactieve hersencellen veroorzaken onder meer een concentratietoename van de  neurotransmitter glutamaat, die de cellen nog gevoeliger voor prikkels maakt. De hyperactiviteit van de hersencellen plant zich vervolgens als een golf voort door de hersenen.
Tot nu toe richt het meeste migraine-onderzoek zich op de aanval zelf. Er is echter nog veel onduidelijkheid hoe en waarom de intense hoofdpijnaanvallen optreden. Scheffer en zijn collega's willen daar een vinger achter krijgen. Het moment dat de hersenactiviteit uit de bocht vliegt, het kantelpunt, is daarbij van groot belang. De concentraties glutamaat en andere stoffen die de aangeven hoever je van het kantelpunt verwijderd bent, kun je meten. 'We willen mensen met migraine gaan volgen in de tijd en onderzoeken in hoeverre bloedspiegels van zulke stoffen, veranderen bij een opkomende migraineaanval', licht Scheffer toe. 'Omdat een migraineaanval vaak getriggerd wordt door licht of geluid willen we ook kijken hoe de hersenactiviteit bij migrainepatiƫnten verandert als reactie op zo'n prikkel. Als je goed begrijpt waarom een migraineaanval begint, kan dat je op het spoor zetten van medicatie om dit te voorkomen.'

Re:ageer