Wetenschap - 1 januari 1970

Spervuur van verlangens van hotshots

Spervuur van verlangens van hotshots

Spervuur van verlangens van hotshots


‘Duurzaamheid kan niet overgelaten worden aan de markt’

Het waren niet de minsten die op vrijdagmiddag 7 maart hun verlanglijstjes
aan Wageningen UR voorlegden. Voorafgaand aan de dies voerden
ereprofessoren en captains of industry een discussie over duurzaamheid, en
maakten duidelijk wat zij op dit gebied van Wageningen UR verwachten.
Ze beaamden dat Wageningen UR een unieke positie heeft om te kunnen
bijdragen aan een duurzamere wereld. Maar om dat potentieel optimaal te
benutten moet er meer samengewerkt worden tussen disciplines. En Wageningen
UR moet de mening van de maatschappij serieus nemen.

De hoge heren en dame waren in Wageningen op uitnodiging van de werkgroep
Duurzame Ontwikkeling en Systeeminnovatie (DOS). Duurzaamheid staat
centraal in de missie van Wageningen UR, maar in de praktijk komt het niet
altijd uit de verf, was de algemene conclusie.

Herman Wijffels
Prof. Herman Wijffels, ereprofessor van Wageningen Universiteit, voorzitter
van de Sociaal Economische Raad en oud-directeur van de Rabobank betoogde
dat veel kennisinstellingen een organisatiestructuur hebben die gebaseerd
is op wetenschappelijke disciplines. Dat levert volgens hem nu een
‘systeemcrisis’ op, omdat met een disciplinaire benadering de problemen van
vandaag niet op te lossen zijn. Wil Wageningen UR haar duurzame missie eer
aan doen, dan moet er meer interdisciplinair gewerkt worden. ,,Dat vraagt
om een netwerk organisatie. Wageningen UR heeft een paar stappen in die
richting gezet, maar er moet nog meer gebeuren. Heeft Wageningen UR een
nieuwe reorganisatie nodig?’’ Luid geroezemoes in de zaal maakte duidelijk
dat de hoogleraren en staf die op uitnodiging van DOS deelnamen aan de
discussie daar niet op zaten te wachten. Wijffels kon hen geruststellen:
,,Vijfendertig jaar ervaring in management heeft me geleerd dat
reorganisaties verspilling van energie zijn. Samenwerking tussen
disciplines moet gestimuleerd worden door projectmatiger te werken en juist
minder te focussen op de belemmeringen opgelegd door de organisatievorm.’’

Per Pinstrup Andersen
,,Wageningen UR heeft een fantastische basis voor een discussie over
duurzame ontwikkeling’’, zegt prof. Per Pinstrup Andersen, hoogleraar bij
Cornell University (VS) en ereprofessor van Wageningen Universiteit.
Volgens Andersen moeten niet alleen economen het in dat debat voor het
zeggen hebben, omdat economen ,,de toekomstige nadelen van tegenwoordige
voordelen ontkennen’’. De wetenschap heeft volgens de Deen de taak de
gevolgen van keuzes aan te geven. ,,Verschillende prioriteiten worden tegen
elkaar uitgeruild. Zo vinden sommigen klimaatverandering belangrijker dan
schoon drinkwater. Door aandacht voor het toekomstig leefmilieu sterven er
nu kinderen.’’ Wetenschappers moeten openstaan voor de samenleving, zei
Andersen. ,,Sommige van de meest extreme gevallen, de ‘fundamental
environmentalists’ willen niet met het bredere publiek in debat. Voor hen
zou geen plaats moeten zijn in een organisatie als Wageningen UR.’’

Kees van der Waaij
Andersen zei ook dat duurzaamheid niet overgelaten kan worden aan de markt.
Het leegvissen van de zeeën laat dat volgens Andersen zien. Eerder in de
discussie had drs. Kees van der Waaij, directeur van Unilever Nederland,
juist betoogd dat de visstand Unilever na aan het hart ligt. Daarom richtte
Unilever met het Wereld Natuur Fonds een organisatie op die moet toezien op
duurzame visserij. ,,Geen vis, geen vissticks. Zo simpel is dat’’, voegde
hij daaraan toe. Volgens Andersen is dat niet voldoende: ,,de samenleving
als geheel moet bedrijven controleren.’’.

Patrick Morley
Patrick Morley, ereprofessor van Wageningen Universiteit en werkzaam bij
telecombedrijf O2, beaamt met voorbeelden dat het bedrijfsleven alleen
niet tot duurzame oplossingen komt. ,,De Nederlandse spoorwegen zijn een
paradijs vergeleken met de Britse. Privatisering daarvan leidde tot slechte
service. Ook de privatisering van telecombedrijven was zoiets als het laten
rennen van kinderen voordat ze kunnen lopen. Ook in het onderwijs is
publiekprivate samenwerking in zwang. Dat kan goed gaan. Maar ik hoor te
vaak woorden als ‘winst en verlies’, ‘productiviteit’ en ‘concurrentie’ in
het onderwijs, en te weinig over hoe blij studenten met dit alles zijn.
Onderwijs is geen product, het gaat om leren. Wageningen Universiteit
bewijst dat het wel goed kan gaan, zolang onderwijs maar onderwijs
blijft.’’

Theo Beckers
Het betoog van professor Theo Beckers, hoogleraar Vrijetijdsstudies in
Tilburg en lid van de Raad voor het Landelijk Gebied, sloot daarbij aan.
Hij zei dat wetenschappers niet alleen moeten onderwijzen, maar ook bereid
moeten zijn zelf te leren. Hij pleitte voor meer accent op sociale
wetenschap en beleidsgericht onderzoek in Wageningen UR. Dat deed vanuit de
zaal ook prof. Akke van der Zijpp, hoogleraar Dierlijke productiesystemen
aan Wageningen Universiteit. Ze stelde vast dat Wageningen UR veel
onderzoekers heeft op de gebieden ‘aarde’ en ‘economie’, twee pijlers van
duurzaamheid, maar te weinig sociale wetenschappers, die de derde pijler
‘mensen’ voor hun rekening nemen. Prof. Johan Bouma beaamde dat, maar
voegde daaraan toe dat ‘luisteren naar de maatschappij’ betekent dat
onderzoekers van Wageningen UR de mening van mensen dan ook serieus moet
nemen.

Louise Fresco
Prof. Louise Fresco, assistent directeur-generaal van
wereldvoedselorganisatie FAO stelde, naar analogie van het betoog van
Wijffels, dat ook de internationale organisaties van de VN elk op hun eigen
vakgebied werken en daar hinder van ondervinden bij samenwerking. ,,Maar
reorganiseren zou meer moeite kosten dan het waard is’’, zei Fresco. Ook
zij pleitte daarom voor meer inhoudelijke, themagerichte samenwerking
tussen de verschillende VN-organisaties zonder de hele VN te reorganiseren.
FAO werkt bijvoorbeeld al samen op het gebied van water met UNEP, WHO en
UNESCO. |
Joris Tielens

Re:ageer