Wetenschap - 27 september 2007

Sonja Bakker is een lichtpuntje

De omslag van een dieetboek van Sonja Bakker.
De omslag van een dieetboek van Sonja Bakker.

Foto: .

Dieetgoeroe Sonja Bakker kan een potje breken bij dr. Ellen Kampman van de afdeling Humane voeding. ‘Zij kan iets wat wij onderzoekers niet voor elkaar krijgen’, zegt de voedingswetenschapper tijdens de De Wereldlezing op donderdagavond 20 september. ‘Ze bereikt mensen die wij nooit zullen bereiken.’
Tijdens de lezing in hotel De Wereld, die ditmaal is gewijd aan het verband tussen voeding en gezondheid, schetst Kampman een somber beeld van de gezondheid van de gemiddelde Nederlander. Het aantal mensen met overgewicht blijft toenemen, hoe hard wetenschappers ook waarschuwen voor diabetes, kanker en hart- en vaatziekten. ‘Overgewicht is voor de meeste dikke mensen een gedragsprobleem’, zegt Kampman. ‘Als je wilt afvallen, moet je je gedrag veranderen. Je moet anders eten. Hoe precies, dat is kennelijk een complexe boodschap die wetenschappers en voorlichters niet kunnen overbrengen naar mensen met weinig opleiding en een laag inkomen. Sonja Bakker kan dat wel.’
Kampman heeft een tijdje gesonjabakkerd, om te ervaren hoe het dieet in elkaar zit. ‘Het bestaat uit voedingsmiddelen die de mensen die wij niet bereiken kennen en lekker vinden’, zegt Kampman. ‘Dat is de grote kracht van het dieet. Daarom werkt het.’
Nu al is bijna vijftig procent van de Nederlandse bevolking te dik. De voedingsindustrie probeert daar iets aan te doen met logo’s als het door Unilever bedachte ‘Ik kies bewust’. ‘Een goed begin’, vindt Kampman. ‘Maar je vindt die logootjes ook op producten die ik zelf niet als gezond beschouw, zoals flessen knoflooksaus en vissticks.’
Kampman staat ook tweeslachtig tegenover de gezonde nieuwe producten die de voedingsindustrie fabriceert. ‘De voedingsbedrijven proberen gezondere producten te maken. Dat kun je niet ontkennen. Ze maken drankjes met concentraten uit fruit en groenten. Maar aan de andere kant zijn echte groenten en fruit nog steeds stukken gezonder. In die drankjes zit weer vrij veel suiker, en de groenten die we het hardste nodig hebben zitten er niet in.’
Een groter probleem is dat de nieuwe, gezondere producten het voor gewone stervelingen moeilijker maken om nog te begrijpen wat gezonde voeding is en wat niet. ‘Voor de consument wordt ‘gezond’ synoniem met yoghurtjes van Danone met extra bacteriën’, verzucht Kampman. ‘Dat groenten en fruit gezond zijn, dat raakt ondergesneeuwd.’
Prof. Tiny van Boekel van de leerstoelgroep Productontwerpen en kwaliteitskunde is het er niet mee eens. De discussie gaat wat hem betreft een verkeerde kant uit. ‘De volgende stap is dat je gaat zeggen dat we sommige voedingsmiddelen moeten gaan verbieden’, zegt hij. ‘Net zoals je een medicijn van de markt haalt dat teveel bijwerkingen heeft. Maar dikmakende voedingsmiddelen zijn geen foute medicijnen. Voedingsmiddelen passen in een leefstijl van mensen. Als je voor mensen gaat bepalen hoe ze moeten leven, ga je te ver. Dat kan niet in een vrije samenleving.’
Hoe beladen het ook klinkt, mensen hebben recht op hun dikmakende levensmiddelen, vindt Van Boekel. ‘Net zoals ze er recht op hebben om overgewicht te hebben.’

Re:ageer