Wetenschap - 1 januari 1970

Socioloog Urry: ‘De auto zal plotseling verdwijnen’

Socioloog Urry: ‘De auto zal plotseling verdwijnen’


De auto verdwijnt in de komende eeuw, volgens de Britse socioloog prof.
John Urry. Hij hield op woensdag 11 juni een gastcollege op de
Leeuwenborch. Als het hele systeem van automobiliteit verdwijnt, inclusief
het wegennetwerk en rituelen als filerijden, dan gebeurt dat in een klap,
met een kortstondige revolutie.
Urry is een van de vooraanstaande sociaaltheoretici van deze tijd. Volgens
Urry kenmerkt het huidige sociale systeem zich vooral door desorganisatie.
Het is een complex en wereldwijd samenhangend samenspel van een heleboel
netwerken en stromen die zich allemaal volgens een eigen logica
ontwikkelen. Dit systeem van 'global complexity' kenmerkt zich volgens Urry
door het feit dat het altijd op het randje van de chaos balanceert.
Het sociale systeem dat zich sinds 1890 rondom de auto heeft ontwikkeld is
een mooi voorbeeld van wat Urry bedoelt. Volgens Urry zijn de gevolgen van
het dominantie systeem van automobiliteit groter en systematischer dan die
van bijvoorbeeld de televisie of het internet. ,,Automobiliteit is een
hybride van mens en machine, van verkeersborden en mobiliteitsculturen.''
Het is een systeem dat zich wereldwijd heeft verspreid, met als direct
gevolg bijvoorbeeld de mogelijkheid voor mensen om zich in buitenwijken te
vestigen, ver van het werk. In de sociologie is het volgens Urry echter
veronachtzaamd.
Achteraf bekeken is het zelfs raar dat de auto - een op benzine lopende
stalen constructie met grote landschappelijke en milieutechnische gevolgen
- zo populair werd, stelde Urry. Stoom en elektriciteit waren rond 1900 de
meest populaire energiebronnen. Dat de auto uiteindelijk de basis werd van
het huidige dominante maatschappelijk systeem komt volgens Urry door
allerlei kleine, toevallige ontwikkelingen. Hij vergelijkt het met het
ontstaan van het huidige qwerty-toetsenbord van de computer. Dat is
oorspronkelijk ontworpen om te voorkomen dat typistes zo snel typten dat de
ijzeren stangen van de typemachines verstrengeld raakten.
De komende eeuw gaat de auto verdwijnen. ,,Ergens in de 21ste eeuw zal de
auto een dinosauriër zijn'', aldus Urry. ,,Niemand zal begrijpen waarom
zo'n groot energievretend monster de aarde heeft gedomineerd.'' Nieuwe
transporttechnieken dienen zich al aan, zoals auto's op waterstof,
elektronische coördinatie en sturing, en gedeprivatiseerde elektronische
tolheffing. Urry verwacht echter dat het verdwijnen van het systeem van
automobiliteit geen geleidelijk proces van technologische vernieuwing is,
maar een plotsklapse omwenteling. Net als bij de plotselinge opkomst van
internet en mobiele telefoons zal het automobielsysteem volgens Urry ook
plotseling omslaan in iets anders, waarschijnlijk door bedrijven of
ontwikkelingen die niets met de auto van doen hebben. ,,Wie had gedacht dat
een Finse producent van toiletpapier, Nokia, de grootste producent van
mobiele telefoons zou worden.'' |
M.W.

Re:ageer