Wetenschap - 1 januari 1970

Sleutelenzym in zinderende vuurbal werkt andersom

Sleutelenzym in zinderende vuurbal werkt andersom

Sleutelenzym in zinderende vuurbal werkt andersom

Jarenlang hebben onderzoekers zich afgevraagd hoe Pyrococcus furiosus, het
bizarre micro-organisme dat het beste gedijt bij honderd graden Celsius,
over meer energie beschikte dan hij kon aanmaken. Wageningse microbiologen
zijn erachter. Het geheim zit hem in een enzym dat precies het
tegenovergestelde doet van wat het meestal doet.
Het promotieonderzoek van ir Judith Tuininga maakt deel uit van drie NWO-
onderzoeken naar het organismen. Die waren bedoeld om op te helderen hoe
Pyrococcus kwam aan zijn het belangrijkste energiemolecuul in levende
wezens, adenosinetrifosfaat, kortweg ATP. ,,Analyses van de
energievoorziening van Pyrococcus hadden aangetoond dat hij meer ATP
aanmaakte dan hij volgens de berekeningen kon’’, zegt begeleider en
promotor prof. Fons Stams. ,,En dat is natuurlijk niet mogelijk.’’
De oplossing van het raadsel was het enzym fosfoenolpyruvaatsynthase. ,,In
andere organismen is dat enzym betrokken bij de aanmaak van glucose’’, zegt
Stams. ,,Daarbij verbruikt hij ATP. Maar in Pyrococcus werkt hij precies
andersom. Daar speelt het enzym een rol bij de verbranding van suiker. Met
de energie die daarbij vrijkomt maakt hij ATP dat in de berekeningen niet
was meegenomen.’’ Bijzonder aan de opgehelderde reactie is bovendien dat de
Pyrococcus het hoogenergetische ATP direct maakt van het laagenergetische
adrenasinemonofosfaat. ,,Japanse onderzoekers hadden het bestaan van de
reactie voorspeld’’, zegt Stams. ,,Maar Tuininga heeft hem voor het eerst
aangetoond en opgehelderd.’’ |
W.K.
Judith Tuininga promoveert op5 december bij prof. Willem de Vos, hoogleraar
in de Microbiologie, en prof. Fons Stams, persoonlijk hoogleraar aan de
leerstoelgroep Microbiologie.

Re:ageer