Wetenschap - 22 maart 2001

Slechts handjevol afgestudeerden gaat naar tropen

Slechts handjevol afgestudeerden gaat naar tropen

Helft van eerstejaars heeft ontwikkelingswerk als ideaal

In een enqu?te van tropenplatform Patio zegt ruim de helft van de eerstejaars studenten in Wageningen in een ontwikkelingsland te willen werken. Uit cijfers van de Koninklijke Landbouwkundige Vereniging (KLV) blijkt echter dat slechts twee procent van de afgestudeerden van vorig jaar daadwerkelijk in een ontwikkelingsland terechtkwam. Vanwaar deze verschillende cijfers?

Volgens cijfers van KLV werkt slechts vier procent van de vorig jaar afgestudeerden in het buitenland. De helft daarvan heeft werk gevonden in derdewereldlanden als Oeganda en Sri Lanka. Zij volgden allemaal Ontwikkelingsstudies. De andere helft werkt in Europa, onder andere in Belgi? en Duitsland. Zij deden de studierichtingen Economie, Milieuhygi?ne, Levensmiddelentechnologie en Biotechnologie.

Dr. ir. Marjan Bos-Boers van KLV Loopbaancentrum geeft als belangrijkste reden voor het kleine aantal mensen dat daadwerkelijk gaat werken in het buitenland het gebrek aan kennis bij de net afgestudeerde studenten. "Er is meer expertise nodig om in ontwikkelingslanden te kunnen werken. Studenten uit deze landen zelf beschikken vaak wel over deze specifieke kennis. Zij behalen veelal het Masters degree, waardoor zij meer deskundigheid hebben dan de Nederlandse afgestudeerden. Naarmate zij meer deskundigheid verwerven, stijgt hun kans om werk in ontwikkelingslanden te vinden", zegt Bos-Boers.

Na?ef

De studieco?rdinator Rurale ontwikkelingsstudies, ir. Rob Schipper, zegt over het onderzoek van Patio: "Blijkbaar is het realisme van de eerstejaars niet erg groot. Zij hebben louter stilgestaan bij wat ze zouden willen, maar niet bij wat mogelijk is. Het merendeel van de studies in Wageningen is niet gericht op ontwikkelingslanden. Bovendien is de werkgelegenheid in deze landen voor Nederlandse afgestudeerden niet zo groot meer. Deze landen beschikken zelf over genoeg deskundige werknemers."

Een deel van het enthousiasme van de studenten verdwijnt bovendien tijdens de stages. Schipper: "Veel studenten hebben te hoge verwachtingen over werken in ontwikkelingslanden. Hierdoor verdwijnt veel idealisme, wat overigens niet erg is. Met idealisme help je niemand. Deskundigheid is veel belangrijker."

Een van degenen die na zijn stage-ervaringen niet meer terug wil naar een derdewereldland is ir. Wilbur Perlot. Hij beaamt dat hij als eerstejaars een na?ef beeld had van het werken in de tropen. "Aan het begin van de studie had ik de intentie: we gaan de mensen daar helpen. De werkelijke mogelijkheden om daadwerkelijk wat te doen zijn echter beperkt. Je hebt te maken met bureaucratie en dingen gaan er anders dan bij ons. Bovendien heb je als onderzoeker al helemaal niet de gelegenheid om wat voor elkaar te krijgen." Het ontwikkelingswereldje is Perlot tegen gaan staan: "Mensen die ontwikkelingswerk doen, werken op een klein vakgebiedje met oogkleppen op. Hierdoor heeft hun werk onbedoelde negatieve effecten op andere gebieden." Daarnaast heeft Perlot kritiek op het Nederlandse ontwikkelingsbeleid. "Ik vind het heel frustrerend dat het ministerie good governance promoot, terwijl wij zelf nog veel moeten leren", zegt hij resoluut.

Staatsgreep

De stage is Perlot tegengevallen. Aanvankelijk zou hij stage gaan lopen in Sierra Leone, maar door de staatsgreep daar kwam hij terecht in vluchtelingenkampen bij de grens in Guinee. Daar deed hij onderzoek naar de landbouwsituatie van de vluchtelingen. "Zij hadden afgedankte stukken land gekregen. Bovendien kregen zij zaden, maar deze gewassen kenden zij niet. Ze hadden dus wel zaaigoed, maar niet de kennis om het te verbouwen."

Ir. Wijnand Boonstra, momenteel aio bij Rurale sociologie, zou eventueel wel in de tropen willen werken, al is het niet zijn eerste keus. Terugkijkend op zijn stage in Malawi, zegt hij: "Je wordt er tegengewerkt, onder andere door de bureaucratie, maar dat zie ik als een uitdaging. Natuurlijk loop je wel eens te schelden, maar daar kwam in snel overheen. Je weet dat het bij je werk hoort. Als je daar gaat werken, moet je je wel bewust zijn van een heleboel negatieve aspecten. Je dagelijks leven ziet er heel anders uit. Als je in een stad gaat wonen, moet je een muur om je huis laten bouwen tegen inbrekers en roofovervallen. Verder ben je heel erg beperkt in je bewegingsvrijheid."

In de toekomst heeft werken in een ontwikkelingsland voor hem niet de voorkeur: "Als het een leuk onderzoek is, zou ik het wel overwegen. Eerst kijk ik goed naar de alternatieven die ik heb. Krijg ik de keuze tussen een onderzoek in een ontwikkelingsland en een zelfde onderzoek in een westers land, dan kies ik zeker voor het laatste."

Elton Wollenberg

Ontwikkelingslanden zitten niet te wachten op idealisme, maar op deskundigheid.

Een stage in de tropen werkt vaak ontnuchterend.

Re:ageer