Wetenschap - 9 februari 1995

Shorttrackschaatsen

Shorttrackschaatsen

IJsbanen en hotels. Veghel en Zoetermeer. Zevenentwintig rondjes van honderdtien meter. Shorttrackschaatser Marc Velzeboer.


Om acht uur 's avonds zit shorttrackschaatser Marc Velzeboer, in juni 1994 afgestudeerd als veeteler, in zijn Nudeflat nog aan de maaltijd. Hij heeft een half uur de tijd voor het interview, wist hij ruim een week tevoren al. Velzeboer, geboren in het zeshonderd zielen tellende dorpje Oud Ade nabij Leiden, leidt een druk bestaan. Overdag werkt hij in Veghel, 's avonds traint hij thuis of in Zoetermeer, en in het weekend zijn er de wedstrijden op de meest uiteenlopende plaatsen.

Desalniettemin is Velzeboer een rustige jongen, nuchter en relativerend. Zo is hij van het reizen niet erg onder de indruk. Ja, dat is erg leuk: je ziet veel ijsbanen en hotels", lacht hij. Het maakt mij niet uit waar de wedstrijden zijn. Uiteindelijk gaat het toch om de sport zelf." De naam Velzeboer is onlosmakelijk verbonden met shorttrack, zijn broer en zussen schaatsen eveneens. Toch is het geen talent wat de kinderen van hun ouders hebben meekregen. Al was mijn moeder een goed schaatster op dorpsniveau; ze heeft weleens de korte baanwedstrijd van het dorp gewonnen."

Op elfjarige leeftijd bond hij voor het eerst de shortrackschaatsen onder. In Leiden zat een shorttrackvereniging. Hij

werd tweede bij het Nederlands kampioenschap voor de jeugd, maar ik ben niet iemand geweest die er meteen stond." Inmiddels zit hij vijf jaar in de kernploeg en maakt hij zich op voor zijn vijfde wereldkampioenschap, dit jaar in Noorwegen in de voormalige Olympische ijshockeyhal. Wanneer het WK precies is? Hij moet de datum opzoeken in zijn agenda. Ik ben niet zo'n dataman."

Wedstrijden bestaan doorgaans uit vier afstanden: 500, 1000, 1500 en 3000 meter. De rondjes zijn 110 meter lang. De vijfhonderd en duizend meter worden met vier man tegelijk geschaatst, de 1500 met zes. De beste helft plaatst zich voor een volgende ronde. Er vallen bij iedere afstand punten te verdienen. Op de 3000 meter, de slotafstand, doen alleen nog de beste acht over de vorige afstanden mee.

Dat degene met de beste start doorgaans als nummer 1 eindigt, bestrijdt hij. Ondanks dat het binnen is, is het voordelig om juist achter iemand te zitten. Die doet toch het meeste werk. Iedere fout van hem wordt afgestraft door nummer 2. Trouwens, de start hoort er ook bij. De manier waarop het in Nederland op de tv wordt gebracht, werkt echter niet mee om een duidelijk beeld te krijgen van de wedstrijden."

Beste resultaten in zijn schaatscarriere vindt Velzeboer zijn tiende plaats op de Olympische Spelen in Albertville en een vierde en zesde plaats op een EK. Dit jaar eindigde hij op het EK, mede door een valpartij op de 1500 meter, als tiende, hetgeen hij dan ook bestempeld als teleurstellend.

Velzeboer weet studie, inmiddels werk, en topsport goed te combineren. Het eerste studiejaar stond het schaatsen bewust op een laag pitje - alleen in de weekeinden - om snel de propaedeuse te halen. Daarna besteedde hij meer tijd aan het schaatsen. 's Zomers deed ik afstudeervakken, 's winters schreef ik verslagen." Moeilijk had hij het er niet mee. Je kan niet alles tegelijk, je moet in het leven keuzes maken. Het gras is altijd groener bij de buren. Als je hetgeen je doet maar leuk vindt. Het is een totaal irrelevant je af te vragen of je wat mist. Iedereen mist van alles."

Negen maanden dienst met sportfaciliteiten waren een verademing. Gelegerd op een plek naar keuze, in Den Haag, dicht bij zijn trainingsstek. Dat was vorige winter, in vergelijking met nu een luxe."

Shorttrack blijkt voor Velzeboer niet synoniem voor schaatsen. Ook al ligt er ijs op de uiterwaarden, dan zal je mij er niet zien", vertelt hij. Hij is niet jaloers op de enorme populariteit waarin zijn collega's van het langebaan-schaatsen zich mogen verheugen. Zo zaten er afgelopen weekend bij shorttrackwedstrijden voor de Frieslandcup, die hij voor het eerst mede dankzij drie afstandsoverwinningen won, anderhalve man en een paardekop op de tribune. Meestal familie, vrienden en een enkele belangstellende. Vergelijk het maar met hoeveel publiek die komt opdagen bij een Worldcup wedstrijd schaatsen als die in het buitenland wordt gehouden." Het langebaan- schaatsen ligt nu eenmaal meer in de cultuur verankerd, weet Velzeboer.

Internationaal ligt dat anders. Zo zaten bij wedstrijden in China vijftienduizend man op de tribune. Ik beoefen de sport gewoon omdat ik het leuk vind. Het maakt mij niet zoveel uit of het wel of niet op tv komt. Ik ben niet iemand die zo nodig de sport wil uitdragen."

Ondanks het feit dat hij in 1992 de limieten haalde, besloot het NOC hem niet naar de winterspelen in Lillehammer uit te zenden. Al zint zoiets hem niet, Velzeboer is er de persoon niet naar om hierover publiekelijk amok te maken. Daar bewandel ik wel de wegen voor, die nodig zijn." Hij had indertijd wel wat anders aan zijn hoofd: een maand voor de Olympische Spelen raakte zijn zus Monique door een ongeluk bij het schaatsen invalide. Ik heb tien dagen geen schaats aangeraakt en dacht: ik doe het nooit meer. Maar dan ga je je toch een aantal dingen afvragen. Het is toch een jarenlange investering geweest en het was een Olympisch jaar. Dat ik uiteindelijk niet naar de spelen ging, was jammer, maar op dat moment irrelevant. Toch bleef ik lol houden in de sport, daar was ik zelf ook verbaasd over. Maar als het een auto-ongeluk was geweest, zat ik nu waarschijnlijk ook weer in een auto."

Shorttrack is gevaarlijker dan een potje dammen. Maar je moet relativeren. Helemaal niks doen en thuis blijven zitten kan ook gevaarlijk zijn. Komt er een overstroming, dan heb je ook geen lol."

Velzeboer denkt bezig te zijn aan zijn laatste seizoen. Ik had het idee dat er nog vooruitgang in zat, dat was de motivatie om door te gaan. Ik schaats beter dan ooit, maar de concurrentie ook." Zijn doel: op het WK eindigen bij de eerste acht en een vierde plaats op minimaal een afstand. Tot nu toe was zijn beste resultaat op een WK een vijftiende stek.

Uiteindelijk is het toch nog bijna half tien. De TV gaat aan. In wielerbroek en T-shirt met sponsornaam stapt hij voor de eerste keer op zijn nieuwe hometrainer. Een primeur", lacht hij.

Re:ageer