Organisatie - 17 januari 2008

‘Shell mag zich niet profileren als een fatsoenlijk bedrijf’

De Wageningse Shellaffaire begint op 2 februari 1989, als in het Wagenings Universiteitsblad – een voorloper van Resource – een paginagrote advertentie verschijnt. ‘Met Shell kun je laten zien wie je bent’, luidt de tekst. Twee dagen later snijden actievoerders op de Van Uvenweg de slangen van het Shellstation door. Het is het startsein van een tumultueuze periode die een jaar zal duren.

431_opinie_0.jpg
‘Met onze reisdonatie kun je wereldwijd van je doen spreken’, zegt oliereus Shell in paginagrote advertenties die in alle Nederlandse universiteitsbladen verschijnen. De advertenties zijn deel van een campagne waarin briljante studenten die op een congres in het buitenland een lezing willen geven kans maken op tienduizend gulden financiële ondersteuning van Shell. De campagne stuit binnen de universiteiten op verzet. Shell doet nog steeds zaken met het omstreden Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. In Wageningen willen de Progressieve Studenten Fraktie en diverse actiegroepen dan ook dat de universiteit de banden met Shell verbreekt.
Toch heeft Daan van Brakel, de hoofdredacteur van het Wagenings Universiteitsblad (WUB), besloten de advertenties te plaatsen. De vrije pers is een platform voor discussie, zegt Van Brakel in het WUB van 9 februari. Als het WUB een bedrijf de toegang tot dat podium ontzegt, dan is wat hem betreft het einde zoek.
Binnen de redactie van het WUB bestaat echter onenigheid over de advertenties. Vier WUB-journalisten schrijven gezamenlijk een ingezonden stuk in hun eigen krant, waarin ze zeggen dat wat hen betreft de Shellcampagne niet door de beugel kan. Het weigeren van advertenties van Shell heeft niets met censuur te maken, schrijven ze daarin. Ze willen alleen een bedrijf dwingen om de steun aan een kwalijk regime op te schorten.
Ook binnen andere universiteitsbladen rommelt het. Nadat de Shelladvertenties in Ad Valvas, het blad van de VU, zijn verschenen ‘gijzelen’ actievoerders de oplage. Het Utrechtse U-Blad overkomt hetzelfde en in Groningen dreigt de studentenvakbond het universiteitsblad met een bezetting.
Het is Shell om het even. Het olieconcern besluit later in 1989 om de campagne een vervolg te geven. Op 21 september verschijnt er in het WUB, net als in de andere Nederlandse universiteitsbladen, weer een paginagrote advertentie – dit keer eentje waarin het concern studenten uitnodigt te solliciteren. ‘Bij Shell krijg je volop mogelijkheden om jezelf te ontplooien’, zegt de advertentie, die de loftrompet steekt over het bruisende karakter van een baan bij Shell.
Onmiddellijk grijpen veertig Wageningse actievoerders hun kans. Ze dringen binnen in de postkamer, en verwijderen uit achtduizend exemplaren van het WUB de gewraakte advertentie omdat ze willen ‘voorkomen dat Shell zich profileert als een fatsoenlijk bedrijf’. De lezers merken er echter weinig van. WUB-hoofdredacteur Van Brakel besluit stante pede tot een herdruk. Binnen de Universiteit van Amsterdam lopen de gemoederen hoger op. Daar verbranden actievoerder tweeduizend exemplaren van Folia met de Shelladvertentie erin.
In november organiseert Studium Generale in Wageningen een discussie over de Shelladvertenties. WUB-verslaggever Leo Klep verwoordt het standpunt van de meeste verslaggevers van de redactie als hij zegt dat je ‘geen uitlatingen moet verbieden, ook als ze je niet welgevallig zijn’. De meeste bezoekers vinden echter dat het WUB Shell moet boycotten.
Ondertussen blijven de advertenties van Shell gewoon verschijnen – en gaan de acties tegen de campagne door. Lezers van het WUB ontdekken op 30 november dat er over de advertentie van Shell een sticker is geplakt met de tekst: ‘Hoe carrièrebelust moet je zijn om Apartheid te ondersteunen?’ Even later verschijnen in het WUB personeelsadvertenties van Shell.
Enkele maanden later is de discussie verleden tijd. Dan, op 11 februari 1990, laat het Zuid-Afrikaanse regime Nelson Mandela vrij. Drie jaar later volgen vrije verkiezingen.

Re:ageer