Wetenschap - 8 maart 2001

Seksuele intimidatie neemt af, pesten neemt toe

Seksuele intimidatie neemt af, pesten neemt toe

Officieel klagen tegen pesters kan nu op universiteit, bij DLO nog niet

De vertrouwenspersonen van Wageningen UR krijgen steeds vaker klachten over pesten op het werk. Seksuele intimidatie wordt minder, pesten meer. Uitbreiding van de klachtenregeling voor de universiteit komt dan ook precies op tijd. Nu DLO nog.

Collegaatje pesten. Stelselmatig niet vertellen dat een vergadering is verzet, post kwijt maken of iemand compleet negeren. Ook binnen de gemeenschap van Wageningen UR komt het voor. De gemelde klachten over seksuele intimidatie nemen af maar maken plaats voor klachten over ander storend gedrag. Dat althans is de indruk van de drie vertrouwenspersonen van Wageningen Universiteit, ir. Martie Wagenaar, dr. ir. Henk van den Broek (beiden voor personeel) en Tineke de Boer (voor studenten).

Wagenaar: "Vier tot vijf jaar geleden kregen we vooral klachten op het gebied van seksuele intimidatie. Nu is dat veel minder. Mogelijk doordat de normen vervagen en mensen meer accepteren. Wat we nu steeds meer krijgen, zijn klachten over grote en kleinere pesterijen op de werkvloer. De klachten zijn soms heel ernstig."

Klachtenregeling

Recent is de klachtenregeling uitgebreid naar ongewenste omgangsvormen, ofwel seksuele intimidatie, pesterijen, agressie en discriminatie. Dat was ook hard nodig. Wagenaar: "Zo heb je tenminste een stok achter de deur, al komt het bijna nooit tot een offici?le klacht." Bij DLO is een dergelijke regeling nog niet klaar.

Aandacht voor pesten op het werk is een betrekkelijk nieuw verschijnsel. Jarenlang dacht iedereen bij pesten alleen aan kinderen op school. Maar bij een campagne van de Stichting Ide?le Reclame in 1995 kwamen verrassend genoeg ook veel reacties van volwassenen.

Tot die tijd was er voornamelijk aandacht voor seksuele intimidatie. Maar pesten komt vaker voor. Een pester valt iemand anders systematisch lastig, hindert hem sterk of veroorzaakt lichamelijk of geestelijk ongemak. Het systematisch vernederende, intimiderende of bedreigende gedrag is gericht op steeds dezelfde persoon of personen. "Het kan iedereen overkomen", vertelt Tineke de Boer met ietwat verbazing in haar stem. Het is veelal terug te voeren op cultuurverschillen en machtsmisbruik. Kom je toevallig ergens terecht waar iedereen anders is, dan kan het gebeuren dat je getreiterd gaat worden.

Niet alleen de gepeste heeft last van het gedrag van de pester, ook de rest van de afdeling lijdt er onder. Het ongewenste gedrag leidt op de hele afdeling tot een hoger ziekteverzuim.

Werk onmogelijk gemaakt

Hoeveel er gepest wordt, is onduidelijk. Bijna niemand heeft een goed registratiesysteem. Onderzoek van de Rijksuniversiteit Leiden toont cijfers van ??n procent bij een bank of verzekeringsbedrijf tot tien procent bij een productiebedrijf.

In Wageningen zijn geen cijfers voorhanden. Het Bedrijfsmaatschappelijk Werk van DLO registreert alleen het aantal gevallen van seksuele intimidatie. Twee procent van hun cli?nten komt met een dergelijke klacht. Pesten wordt niet apart uitgesplitst. Ook de universiteit splitst het niet uit. Een, al goedgekeurd, plan om Wageningen-breed een onderzoek te starten naar pesten, wacht nog op de uitvoering.

Het enige waar de vertrouwenspersonen op af gaan, is hun eigen indruk. Individuele voorbeelden willen zij niet geven. Wel beschrijven ze de aard van de klachten. "Er zijn mensen wie het werk onmogelijk wordt gemaakt." Dat gebeurt door roddelen, informatie niet doorsturen, negeren. Ook de verhouding tussen hoogleraar en aio ligt wel eens onder vuur. Soms zo erg dat de aio een baan in zijn vakgebied, hetzelfde als dat van de hoogleraar, haast wel kan vergeten. Iedereen kent elkaar in het kleine wereldje en aan een negatief woord van de promotor wordt makkelijk geloof gehecht.

Bij DLO is het onderwerp pesten nog nieuw. De nieuwe lichting vertrouwenspersonen heeft het al wel in haar takenpakket, maar heeft nog weinig meegemaakt. De oudere lichting heeft alleen een training gevolgd, maar mag er officieel nog geen aandacht aan besteden. Maar ??n van hen, ir. Helma Drost, weet zeker dat ook bij DLO wordt gepest. Zij maakte mee dat iemand bij haar langs kwam en zei: Ik weet dat je hier niet voor bent, maar ik weet niet waar ik anders heen moet. "Dat is dus het topje van de ijsberg", weet zij uit haar vierjarige ervaring als vertrouwenspersoon.

Leonore Noorduyn

Vertrouwenspersonen

Wageningen UR kent op diverse plekken vertrouwenspersonen. Voor de hele universiteit zijn het er drie, twee voor personeel inclusief aio's en oio's, en ??n voor studenten. Alle onderzoeksinstituten hebben minimaal ??n vertrouwenspersoon. Bij een vertrouwenspersoon kan iedereen terecht die vragen of problemen heeft op het gebied van gedragingen van iemand binnen het instituut of de universiteit. De vertrouwenspersoon luistert en helpt bij het zoeken naar oplossingen. Komt het tot een klacht, dan kan de vertrouwenspersoon ook hierbij helpen.

Re:ageer