Wetenschap - 13 mei 2011

Science Café smaakt naar meer

Wat zou jij doen als je het gen voor obesitas had? Defaitistisch schransen? Lastige vragen te over tijdens een geslaagd eerste Science Café in Loburg.

Edwin Cuppen en Hub Zwart in discussie met de zaal
Mag je toekomstige baas bijvoorbeeld weten dat je genetisch gezien eigenlijk helemaal niet tegen stress kunt? Wil je dat eigenlijk zelf wel weten? En waarom dan wel of niet? Dat zijn nog hypothetische vragen. De stand van de techniek is nog niet zover dat we aan iemands genoom precies kunnen aflezen wat voor vlees we in de kuip hebben. Maar dat is slechts een kwestie van tijd.
Geen geheim
Bijna niemand heeft nog een zogeheten genetisch paspoort: een bestandje waarop de volledige genetische code van jezelf is vastgelegd. Op professor Edwin Cuppen na dan. De hoogleraar human genetics (UMC Utrecht) weet precies hoe hij genetisch in elkaar steekt. En maakt van zijn genetisch paspoort geen geheim. Cuppen heeft bijvoorbeeld een 86 procent grotere kans dan u en ik om reumatische artritis te krijgen.
Happiness-gen
Toch gaat de hoogleraar niet gebukt onder die wetenschap. In absolute cijfers is er maar een risico van vier procent dat hij daadwerkelijk reuma krijgt. Bovendien bezit hij het happiness-gen, laat de goedlachse professor weten. Cuppen is een schot in de roos om het eerste Science Café in Wageningen mee te openen. De man vertelt aanstekelijk, heeft wat te vertellen en doet dat ook nog eens in een hoog tempo en in vlekkeloos Engels.
Engels
Met die voertaal is Wageningen uniek. Wetenschapscafés genoeg in ons land, maar nergens eentje fulltime in het Engels. Daarmee mikt het Science Café nadrukkelijk op de internationale student en medewerker van Wageningen UR. De groep was bij de première, tot genoegen van de organisatie, redelijk vertegenwoordigd. 'Een hoopvol begin', vatte initiatiefnemer Dolf Weijers het eerste 'café' bondig samen.  Een begin dat smaakt naar meer.
Manager
Maar wat heb je er nou aan, aan zo'n genetisch paspoort. Maakt al die kennis ons nu een soort manager van ons eigen leven? Filosoof Hub Zwart (Radbouduniversiteit Nijmegen) denkt dat het nog lang niet zover is. 'Tien jaar terug, toen het menselijk genoom voor het eerst in kaart werd gebracht, dachten we dat er een revolutie aan zat te komen. Maar dat is niet gebeurd. Het leven blijkt veel complexer dan gedacht.'
Familie
Cuppen beaamt dat. Zo'n genetisch paspoort maken is binnenkort een fluitje van een cent. Het moment dat dat voor duizend dollar kan, is nabij. 'Maar die code interpreteren, dat is het moeilijkst. Dat is een mega-miljoen-dollarproject'. En het kan stukken goedkoper, tipt de geneticus. 'Kijk naar je familie.' De belangrijkste erfelijke informatie ligt voor ieder voor het oprapen. Daar kan voorlopig nog geen genetisch paspoort tegenop.
Alles weten
Moeten we al die erfelijke info dan wel weten? Filosoof Zwart signaleert op dat punt een flinke verschuiving in het denken. Tien jaar terug werd volgens hem bij genetische screening alleen info gegeven over ziektes die te genezen waren. De rest werd verzwegen. 'Maar dat is veranderd. Mensen willen tegenwoordig alles weten.' Zwart werpt bovendien de vraag op of genetische informatie wezenlijk anders is dan psychologische informatie die je uit allerlei testen kunt halen. 'Is het niet een kwestie van gewenning?'
De tweede editie in juni gaat over de komende en gaande wereldmachten China en Amerika. Daarmee worden nadrukkelijk gemikt op de Wageningse Chinesen.

Re:ageer