Wetenschap - 21 november 2002

Samenwerkende micro-organismen zijn meesters in het overleven

Samenwerkende micro-organismen zijn meesters in het overleven

Microbiologen richten zich te sterk op afzonderlijke bacteriesoorten. Dit terwijl in de werkelijkheid veel interessante omzettingen het resultaat zijn van nauw samenwerkende micro-organismen. Volgens prof. Fons Stams is het goed als microbiologen zich bevrijden uit de denkkaders die hen gevangen houden.

"Microbiologen hebben sterk de neiging om micro-organismen als zelfstandig opererende eenheden te zien. Hierdoor wordt een verkeerd beeld van de werkelijkheid verkregen", zei Stams in de oratie 'Over-leven aan de onderkant van het bestaan', die hij vorige week donderdag uitsprak ter gelegenheid van zijn benoeming tot persoonlijk hoogleraar bij het laboratorium voor microbiologie.

Veel micro-organismen danken hun bestaan aan het feit dat de ene groep iets produceert dat de andere kan gebruiken. In het bijzonder bij methaanvorming is sprake van een perfecte samenwerking van verschillende groepen micro-organismen in zogeheten syntrofe consortia. Stams geldt als een specialist in de omzettingen door bacteri?n onder zuurstofloze omstandigheden en in het bijzonder methaanvorming. De samenwerking tussen methaanvormende bacterien is volgens hem soms zo sterk dat ze letterlijk aan elkaar vastgekluisterd zitten. Zonder rekening te houden met die innige samenwerking zouden veel micro-organismen als 'niet cultiveerbaar' aangemerkt moeten worden, meent Stams. "Wanneer syntrofie als uitgangspunt genomen wordt, dan blijkt dat er nieuwe typen micro-organismen ge?soleerd kunnen worden, en dat de micro-organismen in elkaars aanwezigheid een ander metabolisme vertonen."

Microbi?le consortia spelen volgens hem met name een rol bij typische Wageningse onderzoeksonderwerpen als de vertering van gras in de pens van de koe, de methaanproductie in de natte rijstbouw, zuivering van afvalwater en de vorming van biogas.

Stam: "Syntrofe omzettingen worden niet door veel microbiologen bestudeerd. Men zou daardoor de indruk kunnen krijgen dat ze dan ook wel niet zo belangrijk zijn. Niets is minder waar." Zo wordt bij hogere temperaturen zelf 100% van alle methaan door samenwerkende micro-organismen gevormd. | G.v.M.

Re:ageer