Organisatie - 5 juli 2007

Salaris Dijkhuizen

Middels een korte historische terugblik heb ik geprobeerd een overzicht te maken van een aantal ‘wapenfeiten’ die mogelijk inzicht kunnen geven in het functioneren van Aalt Dijkhuizen. Dit om te kunnen zien of hij zijn veelbesproken salaris waard is.
Aalt begon zijn moeilijke klus, nadat Cees Veerman het geniale plan van Bram Peper had uitgevoerd (het instellen van vijf autonome Kenniseenheden). Een belangrijk gegeven (feit 1). Zowel voor, tijdens als na de periode Veerman kwamen er regelmatig signalen vanuit politiek Den Haag dat de geldkraan steeds verder dicht zou gaan (feit 2). Wageningen moest dus noodgedwongen de markt op. De raad van toezicht (RvT) heeft wellicht daarom gemeend, dat het hoog tijd werd om een echte econoom in huis te halen, die Wageningen kon leren hoe men het spel van vraag en aanbod diende te spelen.
Natuurlijk had Aalt als rechtgeaarde econoom het volste recht om volgens de regels van vraag en aanbod over zijn salaris te onderhandelen. Er was immers nog geen sprake van de commissie Tabak en de Balkenendenorm. Het resultaat zegt vooral iets over de onderhandelingskwaliteiten van de RvT.
De eerste belangrijke uitspraak die ik mij van Aalt kan herinneren, is dat het na een periode van reorganiseren tijd werd dat Wageningen UR weer tot rust zou komen en dat ‘de mens weer centraal moest staan’ (feit 3). Zo gezegd zo gedaan. Iedereen ging weer hard aan het werk, maar na een paar jaar werd pijnlijk duidelijk dat het eigenlijk ontbrak aan samenwerking, synergie en centrale regie. De Kenniseenheden gingen te veel hun eigen weg (feit 4). Dus werd er een nieuw besturingsmodel ingevoerd met een Concernraad, waarin naast de raad van bestuur alle directeuren van de Kenniseenheden zitting namen. Zo kon Aalt er beter op toe zien dat de neuzen allemaal dezelfde richting uitwezen. Eenheid in verscheidenheid (feit 5).
Als bij donderslag uit heldere hemel bleek ineens dat het heel erg slecht ging met Wageningen UR (feit 6). Wat was er toch fout gegaan? Had de RvB de signalen uit Den Haag niet serieus genomen? Had men de markt niet goed ingeschat? Was de benodigde managementinformatie onvoldoende en te laat?
En zo kon het gebeuren, dat na vijf jaar eindelijk de tijd rijp was om het proces van decentraliseren te stoppen en het centrale gezag weer te herstellen. Natuurlijk was daar wel een stevige reddingsoperatie voor nodig. Focus 2006 was geboren. Kostenreductie, meer efficiëntie, samenvoegen, wegsnijden, opheffen. Opbrengst: 750 FTE (feit 7).
Aalt herinnert zich nu ook weer zijn eerste woorden: ‘De mens moet centraal staan’. Eindelijk dringt het besef door, dat Wageningen UR alleen maar bestaansrecht heeft als het producten en diensten van hoge kwaliteit kan leveren. Als een ware tsunami rollen nu de plannen over elkaar heen: IPOP, W&S, R&O, BP, SPP, scholing, mobiliteit, integraal management, internationalisering, goedkopere cao (feit 8).
Zou het Aalt dan na dertig jaar eindelijk wel lukken om een organisatie neer te zetten, waar het presteren van de medewerker objectief wordt gemeten en beloond? Als het hem lukt, dan vind ik dat hij een leuke bonus verdiend heeft. Maar voor het op straat zetten van 750 FTE behoor je geen bonus te krijgen! Dat is een diep tragisch aspect van de genomen noodmaatregelen die uitgevoerd moesten worden vanwege gebrek aan visie op de lange termijn. Eigenlijk moet dat dus gezien worden als een bewijs van onvermogen.
Een bonus is een kleine incidentele blijk van waardering voor een alom te waarderen prestatie en niet een aanvulling op een ‘mager’ salaris. Voor het werk dat uit hoofde van de functie moe(s)t gebeuren wordt immers al een passend salaris ontvangen! Dat geldt voor (bijna) alle medewerkers! Als er al iemand een bonus had moeten krijgen, dan waren dat de mensen die noodgedwongen naar huis moesten! Hun vertrek heeft er immers toe bijgedragen, dat Wageningen UR weer uit de rode cijfers is gekomen. Een bonus voor een target dat je jezelf hebt gesteld, kan het nog gekker? Als er al een bonussysteem moet zijn, dan wel graag voor iedereen!
Ondanks het feit dat de medezeggenschap het nodige commentaar had op het functioneren van Aalt over de afgelopen jaren (feit 9) heeft dat zijn herbenoeming niet in de weg gestaan. De RvT vond dat Wageningen UR - dankzij Aalt? - weer op de goede weg was. Is er bij die herbenoeming nog onderhandeld over een nieuw arbeidscontract en het daarbij behorende salaris? Was toen niet bekend dat er inmiddels wel een Balkenende-norm bestond (ook nog best een aardig salaris)? Blijkbaar niet dus (feit 10).
De bestuursvoorzitter van Hogeschool Inholland Geert Dales neemt wel genoegen met een veel lager salaris dan zijn voorganger Jos Elbers. Die verdiende in 2005 nog een kleine 230 duizend euro. Dales doet het voor zo’n 150 duizend. Dales vervult hiermee dus een voorbeeldfunctie, die alom waardering en navolging verdient.

Re:ageer