Wetenschap - 5 februari 2009

‘STRIP’ TOONT LANDSCHAPSBELEVING

Belevingskaart voor het dorp De Vecht, gemaakt met de nieuwe methode MindScape door studenten van Van Hall Larenstein. ‘Het lijkt misschien op een stripverhaal, maar het is heel doordacht.’
Belevingskaart voor het dorp De Vecht, gemaakt met de nieuwe methode MindScape door studenten van Van Hall Larenstein. ‘Het lijkt misschien op een stripverhaal, maar het is heel doordacht.’

Foto: .

Docenten Tuin- en landschapsinrichting van Van Hall Larenstein in Velp ontwikkelden een methode om de landschapsbeleving van een groep in kaart te brengen. Ze deden dat voor het onderwijs, maar de kaart kan veel breder gebruikt worden. De MindScape kan bewoners een stem geven in de planvorming.
‘Vanouds maken we individuele belevingskaarten, die weergeven hoe mensen de omgeving in hun hoofd hebben. De MindScape geeft de collectieve beleving van een gemeenschap weer, bijvoorbeeld van een heel dorp’, vertelt ir. Ad Woudstra, landschapsdocent in Velp. Hij ontwikkelde de methode met twee collega’s voor de minor Landschap en verstedelijking. ‘Je krijgt dingen boven water die je anders niet te weten komt’, vertelt zijn collega ing. Ruth Fleuren. ‘Bij een dorp bleek bijvoorbeeld dat de bewoners het dorp ervaren als een langgerekte strook tussen oost en west. Terwijl het er op een plattegrond absoluut niet zo uitziet. Nu kan daar in de planvorming rekening mee worden gehouden.’
Voor het visueel maken van de collectieve beleving brengen de studenten eerst de ideeën van bewoners boven tafel, via interviews. Ze analyseren wat bewoners als betekenisvolle kenmerken van het landschap ervaren en verwerken de uitkomsten daarvan in een kaart. ‘Zo’n kaart lijkt misschien een beetje op een stripverhaal, maar is heel doordacht. Ik heb ook weleens een mental map gezien met stippen en cijfertjes, maar dat is niet beeldend. Wij werken met kleuren en symbolen’, legt Woudstra uit.
Normaliter kunnen bewoners alleen participeren via de inspraakprocedures bij een ontwerp of structuurvisie. Met de MindScape worden de dingen die zij belangrijk vinden vooraf meegenomen. Volgens de landschapsdocenten betekent dat niet dat je vertolkt wat de bewoners zeggen. Fleuren: ‘Je maakt een extra vertaalslag.’ En daar kun je tijd en energie mee winnen. ‘Bewoners zijn helemaal niet zo conservatief. Wanneer je overeind houdt wat voor hen van waarde is, zijn ze best bereid om veranderingen te aanvaarden’, aldus Fleuren.
Vorige week rondden studenten de minor af met een MindScape en een ontwikkelingsplan voor De Vecht, een dorpje dat de uitbreiding van Apeldoorn en vliegveld Teuge tegemoet ziet, evenals de intensivering van de landbouw. ‘ De dorpsbewoners wilden niet ad hoc reageren op de veranderingen. Ze hadden een totaalvisie nodig’, zegt docent ir. Jos Ulijn. De bewoners lieten de kaart aan de gemeente zien en zeiden: ‘Dit zijn wij’, vertelt Ulijn.
De docenten zien dan ook meer toepassingsmogelijkheden voor de MindScape in de planvorming. Ulijn: ‘We hebben nu een product waarmee je de ruimtelijke dragers van de culturele identiteit kunt vastleggen. Dat is een unieke methode.’

Re:ageer