Wetenschap - 8 januari 2009

STRENGER KLIMAATBELEID GOEDKOPER DAN GEDACHT

Beleidsmakers gaan er ten onrechte van uit dat de kosten van klimaatbeleid exponentieel stijgen naarmate de doelstellingen ambitieuzer worden. Dat schrijft de Wageningse klimaatwetenschapper Michiel Schaeffer in PNAS Online.

De meeste klimaatwetenschappers menen dat de opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door broeikasgassen als CO2 en methaan. Daarom adviseren ze om de uitstoot daarvan terug te dringen. Ze hebben ook uitgerekend wat zo’n reductie de samenleving kost. Die kosten nemen exponentieel toe als je de reductie-eisen opschroeft.
Schaeffer heeft echter een andere rekensom gemaakt. Samen met onderzoekers van RIVM en het klimaatinstituut in Potsdam, Duitsland, bracht hij de kosten in verband met de mondiale temperatuur. ‘De temperatuur is veel relevanter bij klimaatverandering.’ De onderzoekers namen de beleidsdoelstelling van de EU - de mondiale temperatuur mag hoogstens twee graden Celsius stijgen - en berekenden de investeringskosten om die doelstelling te halen. Daarbij hanteerden ze een risicobenadering: hoe groot is de kans dat de doelstelling wordt gehaald? ‘En als je dan de klimaatdoelstelling in een figuur afzet tegen de kosten, dan nemen de kosten niet exponentieel toe, maar proportioneel’, zegt Schaeffer.
Dat komt omdat behalve de kosten van klimaatmaatregelen, ook de baten toenemen. ‘Neem de CO2-concentratie in de lucht’, zegt Schaeffer. ‘CO2 absorbeert straling, maar bij hoge concentraties treedt een verzadigingseffect op. Dus als je je doelstelling bijstelt van een hoge naar een lage CO2-concentratie, is het effect daarvan in eerste instantie gering. Daalt de concentratie verder, dan wordt de impact steeds groter. Dit effect heft de exponentieel groeiende kosten op.’
Dat klimaatonderzoekers niet eerder tot deze rekensom kwamen, komt volgens Schaeffer doordat het onderzoeksveld is verdeeld in specialismen. ‘De economen, die de kosten uitrekenen, richten zich op de concentratie van broeikasgassen, en niet op het klimaatsysteem als geheel, want dat is veel complexer. Met dat klimaatsysteem houden natuurkundigen zoals ik zich bezig. De relatie tussen broeikasgassen en temperatuur is al wel gelegd, maar de relatie tussen temperatuur en kosten nog niet.’
De onderzoekers hebben een simpel rekenmodel gebruikt. ‘Met eenvoudige vergelijkingen die iedereen kan reproduceren op zijn computer’, zegt Schaeffer. ‘De basisconclusie is daarmee bewezen, maar de getallen zijn nog niet bruikbaar voor beleid.’ De onderzoekers willen hun rekensom nu gaan uitvoeren met een complexer klimaatmodel om tot precieze conclusies te komen. De relevantie is groot, zegt Schaeffer. ‘Nu besluiten regeringen vaak om geen ambitieuze doelen te stellen, omdat ze denken dat dat niet te betalen is.’
Schaeffer is verbonden aan de leerstoelgroep Milieusysteemanalyse van Wageningen Universiteit, maar heeft daarnaast met twee collega’s een wetenschappelijk bureau in Rwanda dat klimaatbeleidsadvies geeft aan Afrikaanse overheden. De Indiase regering heeft al belangstelling getoond voor de onderzoeksuitkomsten.

Re:ageer