Wetenschap - 24 oktober 1996

SBNL-patrijzen hebben te lijden van gemene predatoren

SBNL-patrijzen hebben te lijden van gemene predatoren

Jagers en boeren willen ook aan natuurbeheer doen en dit niet alleen overlaten aan natuurbeschermingsorganisaties. Minister Van Aartsen heeft hier wel oren naar en kwam op 21 oktober naar het verjaardagsfeest van de Stichting behoud natuur en leefmilieu (SBNL) in Doorwerth. De traditionele natuurbeschermers krijgen tegenwicht van de particulieren en de overheid.


Vijfentwintig jaar geleden wilde de overheid boeren en particuliere landeigenaren meer bij het natuurbeheer betrekken. Via het zogenaamde Relatienotabeleid werden boeren uitgenodigd en uitbetaald om meer natuur op hun land te kweken. Vijftien jaar later bleek dat boeren daar helemaal geen zin in hadden en via het Natuurbeleidsplan werd besloten om dan maar meer grond aan te kopen voor natuurontwikkeling.

Maar dat beleid moet weer om. Natuurbeheer door particulieren, of dat nu boeren, landeigenaren of jagers zijn, is weer helemaal terug op de politieke agenda. Nagenoeg alle fracties in de Tweede Kamer, GroenLinks en D66 uitgezonderd, ondersteunden op 15 oktober de door minister Van Aartsen voorgestelde bezuiniging op de grondaankoop te behoeve van natuurgebieden ten gunste van particulier natuurbeheer. Meest gehoorde filosofie daarachter is dat boeren eeuwenlang natuur en landschap hebben onderhouden. Dat het diezelfde boeren waren die de afgelopen decennia voor een groot deel hebben bijgedragen aan verzuring, verdroging en vervuiling van het platteland, wordt gemakshalve toegeschreven aan het overheidsbeleid. Boeren wilden en willen best, als ze maar worden betaald en niet worden tegengewerkt door de overheid.

Dit was ook de teneur van het derde lustrumfeest van de Stichting beheer natuur en landschap, SBNL, op 21 oktober in Kasteel Doorwerth. Vijftien jaar geleden richtte een aantal mensen, voornamelijk jagers en landeigenaren, deze stichting op om actief natuurbeheer door particulieren te stimuleren.

De filosofie van de stichting werd tijdens de manifestatie verduidelijkt aan de hand van het vijf jaar oude patrijzenproject. In samenwerking met vrijwilligers van wildbeheerseenheden (lees: jagers) leggen boeren stroken aan langs hun akkers met gras, kruiden of rogge. In die stroken voelen de patrijzen zich thuis, zo meent SBNL. De patrijs kan niet zonder akkers en als het natuurbeleid de patrijs weer een kans wil geven, dan moet het natuurbeleid de boeren inschakelen.

Verjagen

Maar als wij dan zo ons best doen voor de patrijs, moet de overheid ook haar beleid bijstellen. Want er is niets zo frustrerend als dat je je als boer vrijwillig inzet voor de patrijs en dat vervolgens predatoren als vossen, roofvogels en kraaiachtigen de patrijzen verjagen of opeten", aldus akkerbouwer Huijing uit Westdorp, die aan het proefproject had deelgenomen. Hij liet onvermeld dat, als alternatief voor een beleidswijziging, de jagers klaar staan om de gemene patrijzen-predatoren om zeep te helpen.

Tijdens de forumdiscussie, met onder andere vertegenwoordigers van SBNL, LTO-Nederland, de Koninklijke Nederlandse jagersvereniging en de Federatie particulier grondbezit, kwam vooral de verhouding tussen erkende natuurorganisaties als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten en de particulieren ter sprake. Onder voorzitterschap van LUW-hoogleraar dr ir J.D. van der Ploeg, prominent voorstander van agrarisch natuurbeheer, stelde SBNL-voorzitter Grotens dat de zogenaamde erkende natuurorganisaties valse voorlichting geven over natuur. Alsof de natuur een soort godheid is die alles zelf kan doen. De natuur in Nederland moet worden geholpen."

Ook landeigenaar mr O.W.A. Baron van Verschuer vroeg zich openlijk af waarom zijn kinderen het Gelderse familielandgoed niet net zo goed kunnen beheren als zijn voorvaderen het sinds 1750 deden. We hebben een SBNL nodig om tegenwicht te bieden tegen de mode van de dag zoals Natuurmonumenten die aan de dag legt", meent de baron.

Hoewel er tijdens het feest slechts een enkele vertegenwoordiger was van een provinciaal landschap, werd de doorgaans geuite kritiek van deze organisaties op particulier natuurbeheer weerlegd. Zo zou de continuiteit niet zijn gegarandeerd als individuele boeren en landeigenaren het natuurbeheer in handen krijgen. Onzin, vindt SBNL-voorzitter Grotens: Natuurmonumenten en de landschappen bestaan nog geen honderd jaar, terwijl de particulieren al veel langer met natuur bezig zijn. Er zijn voorbeelden genoeg dat dat goed gaat, meent hij.

Natuurrendement

Ook de kwestie van het natuurrendement - hoeveel natuur levert agrarisch natuurbeheer op in vergelijking met traditioneel natuurbeheer - werd aanvallend beantwoord. Zo lang natuurorganisaties zich niet hoeven te verantwoorden voor het rendement, is het raar om dat van particulieren wel te eisen, meende een aantal forumleden.

De ideeen over particulier natuurbeheer vinden een gewillig oor bij het landbouwministerie. Het is zeker niet gebruikelijk dat de minister, vergezeld van een directeur-generaal, dit soort verjaardagsfeesten bezoekt. SBNL heeft echter een zeer effectieve campagne gevoerd en volgens ingewijden is SBNL een organisatie waar de minister graag naar luistert. Het scheelt hem immers flink wat geld als hij gebieden niet hoeft aan te kopen, terwijl de natuurdoelen wel worden gehaald.

In zijn bijdrage gaf Van Aartsen dan ook aan dat hij zeer optimistisch is over de experimenten met particulier natuurbeheer. Eind 1996 wil hij een uitwerking presenteren van het beschikbare instrumentarium. En directeur-generaal De Leeuw voegde daaraan toe dat straks ook de traditionele natuurbeheersorganisaties zich aan nieuwe richtlijnen moeten houden. De controle op de verstrekte subsidie zal toenemen en ook deze organisaties zullen worden afgerekend op natuur-resultaat.

Re:ageer