Wetenschap - 1 januari 1970

Romantiek botst met realiteit op het platteland

Romantiek botst met realiteit op het platteland


Stedelingen die naar het platteland trekken hopen daar rust,
gemeenschapszin en traditionele normen en waarden te vinden. De mkz-crisis
in het voorjaar van 2001 gooide roet in het eten. Ineens bleek hun
romantische platteland een industrieel georganiseerde ‘killing field’.
Dr Tjirk van der Ziel onderzocht de verbeelding die mensen hebben bij het
platteland. Hij analyseerde artikelen, commentaren en ingezonden brieven in
de belangrijkste dagbladen, las literatuur en poëzie en keek films over
het platteland, en hij interviewde boeren en burgers in verschillende
dorpen in de IJsselvallei. Uit dat alles bleek dat mensen verschillende
beelden hebben van het platteland. Voor de een is het platteland het domein
van de landbouw, en dat is het zeker lange tijd geweest voor beleid en
politiek. Maar voor de ander is het een plas water waarin je in het weekend
kan zwemmen, een plek om te mountainbiken, of een verbouwde boerderij met
een moestuin, ver weg van de drukte van de stad.
Stedelingen die de laatste jaren in steeds grotere getale naar het
platteland trokken, hopen daar rust, ruimte en meer gemeenschapszin te
vinden dat in de drukke stad. Van der Ziel noemt het een hang naar de
kneuterigheid van de jaren vijftig, naar normen en waarden die tot voor
kort niet modieus waren maar nu weer helemaal mogen. Ouderen keren terug
naar het platteland waar ze vandaan komen, maar vaak gaan ook ouderen die
niets met het platteland hebben er naar toe. Ook in hun hoofd zitten
geïdealiseerde beelden van het traditionele platteland, dat volgens Van der
Ziel bijvoorbeeld gebaseerd is op de romantische schoolplaten van Cornelis
Jetses die ze in hun jeugd zagen.
Tijdens Van der Ziel zijn onderzoek brak de mkz-crisis uit. De twee beelden
van het platteland die in de media domineren, enerzijds het lieflijke
buitenleven en anderzijds de intensieve veehouderij, kwamen door de mkz-
crisis ineens met elkaar in conflict. Tweederde van de geruimde adressen
waren hobbydierhouders, veelal nieuwkomers uit stad. De confrontatie
verklaart volgens Van der Ziel dat leken een oplossing van de crisis zoeken
in een terugkeer naar een meer kleinschalige en biologische landbouw. |
J.T.
Dr Tjirk van der Ziel promoveerde op 5 november bij prof. Jan Douwe van der
Ploeg, hoogleraar rurale sociologie.

Re:ageer